<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X59n1094">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1094 釋門歸敬儀護法記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1094 釋門歸敬儀護法記</title>
			<author>宋 彥起撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">59</idno>.<idno type="no">1094</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">釋門歸敬儀護法記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Aeco</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，Aeco 大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00044">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00044</charName>
				<mapping cb:dec="983084" type="PUA">U+F002C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+459F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亡/虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00356">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00356</charName>
				<mapping cb:dec="983396" type="PUA">U+F0164</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3AB7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>斗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[豆*斗]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00626">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00626</charName>
				<mapping cb:dec="983666" type="PUA">U+F0272</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CB2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[疊*毛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00701">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00701</charName>
				<mapping cb:dec="983741" type="PUA">U+F02BD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B4A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>析</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[木*片]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00832">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00832</charName>
				<mapping cb:dec="983872" type="PUA">U+F0340</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[雨/復]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00931">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00931</charName>
				<mapping cb:dec="983971" type="PUA">U+F03A3</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+2A37F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+廣]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04223">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04223</charName>
				<mapping cb:dec="987263" type="PUA">U+F107F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D075</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[冠-寸+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04590">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName>
				<mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10147">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10147</charName>
				<mapping cb:dec="993187" type="PUA">U+F27A3</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>狷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[狁-儿+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12530">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName>
				<mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>釐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釐-未+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15032">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName>
				<mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15259">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15259</charName>
				<mapping cb:dec="998299" type="PUA">U+F3B9B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+51A6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[冠-寸+文]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17243">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17243</charName>
				<mapping cb:dec="1000283" type="PUA">U+F435B</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[革*昂]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-13T08:44:32">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0432a" n="0432a"/>
<lb ed="X" n="0432a01"/>
<lb ed="X" n="0432a02"/><cb:docNumber>No. 1094</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0432a03"/><lb ed="R105" n="0142a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>釋門歸敬儀護法記<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0432a04"/>
<lb ed="X" n="0432a05"/><lb ed="R105" n="0142a02"/><byline cb:type="author">永嘉常寧寺沙門釋　彥起　述</byline>
<lb ed="X" n="0432a06"/><lb ed="R105" n="0142a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX59p0432a0601">觀夫。南山律祖之明歸敬也。猶東魯宣尼之定禮制
<lb ed="X" n="0432a07"/><lb ed="R105" n="0142a04"/>焉。歸敬明則三寶可興。禮制定則典刑不墜。但以時
<lb ed="X" n="0432a08"/><lb ed="R105" n="0142a05"/>當澆季。法道下衰。目睞聖容。而輙生輕慢者有之矣。
<lb ed="X" n="0432a09"/><lb ed="R105" n="0142a06"/>形參緇侶。而一敬不修者亦有之矣。意儻於事行之
<lb ed="X" n="0432a10"/><lb ed="R105" n="0142a07"/>有缺。則於心觀而不明。吾祖聖師。矜茲下愚。不能思
<lb ed="X" n="0432a11"/><lb ed="R105" n="0142a08"/>齊上智。故於律鈔僧像致敬之外。別出一卷儀文。統
<lb ed="X" n="0432a12"/><lb ed="R105" n="0142a09"/>明歸敬之法。俾乎事理雙運。眞俗並馳。大小該明。定
<lb ed="X" n="0432a13"/><lb ed="R105" n="0142a10"/>慧齊駕。先賢晚銳。出處有憑。上可以克報君親。次可
<lb ed="X" n="0432a14"/><lb ed="R105" n="0142a11"/>以護敎法。但爲文高義遠。探賾者難究淵源。日久歲
<lb ed="X" n="0432a15"/><lb ed="R105" n="0142a12"/>深。崇文者未聞伸釋。宣和間雖有梵琦律師創開科
<lb ed="X" n="0432a16"/><lb ed="R105" n="0142a13"/>節。而大義未周。旣缺依承。則誨通蓋寡。每慨吾宗覺
<lb ed="X" n="0432a17"/><lb ed="R105" n="0142a14"/>者。專門律範。觀慧未融。苟捨斯文。將何以爲住心之
<lb ed="X" n="0432a18"/><lb ed="R105" n="0142a15"/>本也。一日講次。有好事者。願闢斯文。自顧不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0432001" n="0432001"/>才難霑
<lb ed="X" n="0432a19"/><lb ed="R105" n="0142a16"/>翰墨。祈請不<anchor xml:id="nkr_note_add_0432a1901" n="0432a1901"/><anchor xml:id="beg0432a1901" n="0432a1901"/>已<anchor xml:id="end0432a1901"/>。輙事斐然。第爲記事稍繁。是故勒成
<lb ed="X" n="0432a20"/><lb ed="R105" n="0142a17"/>三卷。其如有所未安。以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0432002" n="0432002"/>族後來作記者云爾。</p><p xml:id="pX59p0432a2018" cb:place="inline">旹紹興
<lb ed="X" n="0432a21"/><lb ed="R105" n="0142a18"/>二十年歲次庚午夏安居竟序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0432a22"/><lb ed="R105" n="0142b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX59p0432a2201">粤以。一性元明。本無昏散。眞心平等。豈慢恭生佛。尙
<lb ed="X" n="0432a23"/><lb ed="R105" n="0142b02"/>且假名事理。詎分彼此。<anchor xml:id="nkr_note_add_0432a2301" n="0432a2301"/><anchor xml:id="beg0432a2301" n="0432a2301"/>但<anchor xml:id="end0432a2301"/>爲迷生去本。竪慢幢於法
<lb ed="X" n="0432a24"/><lb ed="R105" n="0142b03"/>性山中。大覺乘時。秉智炬於昏迷路畔。故得無說示
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0432b" n="0432b"/>
<lb ed="X" n="0432b01"/><lb ed="R105" n="0142b04"/>說。廣談眞俗之法門。無身現身。備顯小大之身土。駭
<lb ed="X" n="0432b02"/><lb ed="R105" n="0142b05"/>群生而令信仰。警衆蟄而致蠢萠。欲使因敬他佛。而
<lb ed="X" n="0432b03"/><lb ed="R105" n="0142b06"/>顯自心。能返長迷。而歸正路。夫何愚障重不解回心。
<lb ed="X" n="0432b04"/><lb ed="R105" n="0142b07"/>至聖悲深。漸施方便。俾歸眞境。剋剪妄心。能使異途
<lb ed="X" n="0432b05"/><lb ed="R105" n="0142b08"/>同歸一道。吾祖南山本佛深旨。愍衆未明。故於大乘
<lb ed="X" n="0432b06"/><lb ed="R105" n="0142b09"/>小乘敎中。權法實法典內。研究幾微。採掇樞要。奮董
<lb ed="X" n="0432b07"/><lb ed="R105" n="0142b10"/>狐之史筆。成歸敬之儀文。始自敬本興懷。終乎程器
<lb ed="X" n="0432b08"/><lb ed="R105" n="0142b11"/>陳迹。並以信守靜見爲宗。佛道攝生爲務。若然則其
<lb ed="X" n="0432b09"/><lb ed="R105" n="0142b12"/>利博矣。其旨深矣。覧斯文者。其猶入寶渚得艛艣。伐
<lb ed="X" n="0432b10"/><lb ed="R105" n="0142b13"/>椿檴獲利刃者哉。自古解文。無問豐約。例有三分。今
<lb ed="X" n="0432b11"/><lb ed="R105" n="0142b14"/>此儀文。元有前序。蠧損不全。故使開板印行。例皆削
<lb ed="X" n="0432b12"/><lb ed="R105" n="0142b15"/>去。然今據文伸釋。三分缺略。學者宜知。</p>
<lb ed="X" n="0432b13"/><lb ed="R105" n="0142b16"/><p xml:id="pX59p0432b1301">題中五字。通別分<g ref="#CB00701">㭊</g>。凡有二重。一釋門是通。通諸文
<lb ed="X" n="0432b14"/><lb ed="R105" n="0142b17"/>故。如淨厨誥章服儀等。皆稱釋門也。歸敬是別。局今
<lb ed="X" n="0432b15"/><lb ed="R105" n="0142b18"/>文故。二道俗分之。歸敬乃通。通俗禮故。釋門乃別。別
<lb ed="X" n="0432b16"/><lb ed="R105" n="0143a01"/>在佛敎。非別不能顯其通非通無以貫其別。一題所
<lb ed="X" n="0432b17"/><lb ed="R105" n="0143a02"/>擧。通別齊收。儀之一字。文通義別。所言釋門者。釋是
<lb ed="X" n="0432b18"/><lb ed="R105" n="0143a03"/>佛之姓氏。以氏族而名其敎也。具云釋迦。此翻能仁。
<lb ed="X" n="0432b19"/><lb ed="R105" n="0143a04"/>長阿含云。過去有王。名懿摩<note place="inline">卽第十輪王亦名鼓摩鬱摩</note>。擯斥四
<lb ed="X" n="0432b20"/><lb ed="R105" n="0143a05"/>子<note place="inline">日照日聯日調伏象第四日尼樓華言莊嚴。卽淨飯所承也</note>。令遠出國。到北雪
<lb ed="X" n="0432b21"/><lb ed="R105" n="0143a06"/>山住直林中。頓駕數年。歸德如市。<g ref="#CB15106">鬱</g>爲強國。父思往
<lb ed="X" n="0432b22"/><lb ed="R105" n="0143a07"/>召。辭過不還。父王三歎我子釋迦。瑞應經云。定光佛
<lb ed="X" n="0432b23"/><lb ed="R105" n="0143a08"/>記儒童菩薩云。汝自是後九十一劫。劫號爲賢。汝當
<lb ed="X" n="0432b24"/><lb ed="R105" n="0143a09"/>成佛。字釋迦文。釋迦爲能。文爲仁也。準此。定光授記。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0432c" n="0432c"/>
<lb ed="X" n="0432c01"/><lb ed="R105" n="0143a10"/>表號釋迦。玄符冥契。故詫釋種。門者限其內外。擧物
<lb ed="X" n="0432c02"/><lb ed="R105" n="0143a11"/>以喩其宗也。歸是歸依趣向義。敬是肅恭<g ref="#CB05418">䖍</g>恪義。儀
<lb ed="X" n="0432c03"/><lb ed="R105" n="0143a12"/>者法也。下十篇規模。三業憲章。眞俗各有所歸。毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>
<lb ed="X" n="0432c04"/><lb ed="R105" n="0143a13"/>不亂。故曰法也。又解。釋門是所敬。乃屬佛也。以佛姓
<lb ed="X" n="0432c05"/><lb ed="R105" n="0143a14"/>釋故。擧佛則法僧總包。亦猶擧化主。必包徒衆之謂
<lb ed="X" n="0432c06"/><lb ed="R105" n="0143a15"/>也。歸敬兩字。乃屬能敬。雖通兩釋。前義爲優。</p>
<lb ed="X" n="0432c07"/><lb ed="R105" n="0143a16"/><p xml:id="pX59p0432c0701">撰號中。沙門釋。如常所解。道宣者。大師名諱也。字法
<lb ed="X" n="0432c08"/><lb ed="R105" n="0143a17"/>徧。大師行業功勳。備在李邕行狀。幷宋高僧傳中。大
<lb ed="X" n="0432c09"/><lb ed="R105" n="0143a18"/>唐者。河東晉陽。是唐虞之舊封也。至李氏高祖神堯。
<lb ed="X" n="0432c10"/><lb ed="R105" n="0143b01"/>初受周封。爲唐國公。至隋進爵爲唐王。入隋受恭帝
<lb ed="X" n="0432c11"/><lb ed="R105" n="0143b02"/>禪位。始號唐國。臣庶尊之。乃加大字。龍朔。卽唐第三
<lb ed="X" n="0432c12"/><lb ed="R105" n="0143b03"/>帝高宗之年号也。京師者卽長安。是大唐所都之地。
<lb ed="X" n="0432c13"/><lb ed="R105" n="0143b04"/>公羊傳云。京師者何。天子之居也。京大也。師衆也。天
<lb ed="X" n="0432c14"/><lb ed="R105" n="0143b05"/>子之居。必以大衆之辭言之。白虎通云。夏爲夏邑。殷
<lb ed="X" n="0432c15"/><lb ed="R105" n="0143b06"/>爲殷邑。周爲京師。若然。至周始稱京師。言西明者。長
<lb ed="X" n="0432c16"/><lb ed="R105" n="0143b07"/>安兩街有八寺。其一曰西明。顯慶元年。高宗爲皇太
<lb ed="X" n="0432c17"/><lb ed="R105" n="0143b08"/>子建也。二年勑授<name role="" type="person">西明寺</name>上座。大師懇辭不受。勑遣
<lb ed="X" n="0432c18"/><lb ed="R105" n="0143b09"/>鴻臚卿劉審。躬往終南。禮拜迎請。送上此寺。製述儀
<lb ed="X" n="0432c19"/><lb ed="R105" n="0143b10"/>文。在此寺故。記其處爾。高宗貞觀二十三年卽位。次
<lb ed="X" n="0432c20"/><lb ed="R105" n="0143b11"/>年改元永微得六年。改顯慶得五年。改龍朔得三年。
<lb ed="X" n="0432c21"/><lb ed="R105" n="0143b12"/>改乾封得二年。大師於二年二月八日。就淨業寺建
<lb ed="X" n="0432c22"/><lb ed="R105" n="0143b13"/>戒壇。正年七十二。十月初三日物故。述者劉勰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0432003" n="0432003"/>公作
<lb ed="X" n="0432c23"/><lb ed="R105" n="0143b14"/>者曰聖。述者曰明。仲尼云。若聖與仁。則吾豈敢。又眞
<lb ed="X" n="0432c24"/><lb ed="R105" n="0143b15"/>諦云。佛說經曰撰。菩薩造論直伸佛意曰述。樂記云。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0433a" n="0433a"/>
<lb ed="X" n="0433a01"/><lb ed="R105" n="0143b16"/>知禮樂之情者能作。識禮樂之文者能述也。又爾雅
<lb ed="X" n="0433a02"/><lb ed="R105" n="0143b17"/>云。律遹。述也。注序述。方俗語爾。謂亦可呼律遹皆叙
<lb ed="X" n="0433a03"/><lb ed="R105" n="0143b18"/>述事也。</p>
<lb ed="X" n="0433a04"/><lb ed="R105" n="0144a01"/><p xml:id="pX59p0433a0401">列篇目中。前後注文有不同者。意以前乃統一篇之
<lb ed="X" n="0433a05"/><lb ed="R105" n="0144a02"/>大綱。故得詳悉。後則釋當篇之別目。是故略言。然大
<lb ed="X" n="0433a06"/><lb ed="R105" n="0144a03"/>槩如此。要預知前後之立意。故究尋而省力矣。</p>
<lb ed="X" n="0433a07"/><lb ed="R105" n="0144a04"/><p xml:id="pX59p0433a0701">第一注。謂下明敬本。所下顯敎興。乘時者。謂聖人因
<lb ed="X" n="0433a08"/><lb ed="R105" n="0144a05"/>乘時機而立敎也。謁請也。敬恭也。喩卽譬喩。下文所
<lb ed="X" n="0433a09"/><lb ed="R105" n="0144a06"/>引名言敎相。皆喩也。亦可上四句正明敬本敎興。所
<lb ed="X" n="0433a10"/><lb ed="R105" n="0144a07"/>下明文中引用敎喩顯明必信爲本也。若據下文自
<lb ed="X" n="0433a11"/><lb ed="R105" n="0144a08"/>云。信智與慚敬之本也。舊記將謂下作叙顯機敎。所
<lb ed="X" n="0433a12"/><lb ed="R105" n="0144a09"/>下明立篇來意。學者擇而從之。</p>
<lb ed="X" n="0433a13"/><lb ed="R105" n="0144a10"/><p xml:id="pX59p0433a1301">第二注。上四句明濟時。下四句顯護法。綜交也。<name role="" type="person">惟遠</name>
<lb ed="X" n="0433a14"/><lb ed="R105" n="0144a11"/>則長修敬法也。謂交相訓習使不絕矣。相從奔竟者。
<lb ed="X" n="0433a15"/><lb ed="R105" n="0144a12"/>急於修敬也。上下相遵者。上行下斆也。又可上或失
<lb ed="X" n="0433a16"/><lb ed="R105" n="0144a13"/>於敬。亦當取法於下。故曰相遵。</p>
<lb ed="X" n="0433a17"/><lb ed="R105" n="0144a14"/><p xml:id="pX59p0433a1701">第三注。上二句叙時機。下六句叙立敎。二句總標。四
<lb ed="X" n="0433a18"/><lb ed="R105" n="0144a15"/>句分釋。時機中。言澆淳者。諸說不同。通而言之。五濁
<lb ed="X" n="0433a19"/><lb ed="R105" n="0144a16"/>惡世。皆屬澆漓。何淳之有。就別而辨。則前機當淳和
<lb ed="X" n="0433a20"/><lb ed="R105" n="0144a17"/>之遵者則利。稟澆滓之氣者則鈍。鈍者令修事福。敎
<lb ed="X" n="0433a21"/><lb ed="R105" n="0144a18"/>以淨土繫心。利者俾體道源。不離當處開悟。有謂釋
<lb ed="X" n="0433a22"/><lb ed="R105" n="0144b01"/>迦居忍土。人壽百歲爲澆。望前佛四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0433001" n="0433001"/>方。六萬等爲淳。
<lb ed="X" n="0433a23"/><lb ed="R105" n="0144b02"/>有謂祖師當像法之末爲澆。<anchor xml:id="nkr_note_add_0433a2301" n="0433a2301"/><anchor xml:id="beg0433a2301" n="0433a2301"/>已<anchor xml:id="end0433a2301"/>前正法爲淳。然敎通
<lb ed="X" n="0433a24"/><lb ed="R105" n="0144b03"/>餘論。各有指歸。今謂如來觀滅後。時淳則機情利故。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0433b" n="0433b"/>
<lb ed="X" n="0433b01"/><lb ed="R105" n="0144b04"/>令自悟心源。可修理觀。時澆則機情鈍故。指淨方歸
<lb ed="X" n="0433b02"/><lb ed="R105" n="0144b05"/>佛。以事引心。雖立敎在於佛世。實乃意存滅後。二業
<lb ed="X" n="0433b03"/><lb ed="R105" n="0144b06"/>卽事理也。</p>
<lb ed="X" n="0433b04"/><lb ed="R105" n="0144b07"/><p xml:id="pX59p0433b0401">第四中。心謂行心。事指六塵。乘猶因也。謂因此行心。
<lb ed="X" n="0433b05"/><lb ed="R105" n="0144b08"/>行於六塵之境。於塵起染爲罪。於塵離著爲道。下篇
<lb ed="X" n="0433b06"/><lb ed="R105" n="0144b09"/>注云。識心顚倒。三毒常纏。亦可比知也。課錄也。</p>
<lb ed="X" n="0433b07"/><lb ed="R105" n="0144b10"/><p xml:id="pX59p0433b0701">第五注中以眞俗爲緣。而立斯名敎。故曰也。雙筌。筌
<lb ed="X" n="0433b08"/><lb ed="R105" n="0144b11"/>取魚之具。指欲見月。見月指忘。豈獨指忘。月亦應遣。
<lb ed="X" n="0433b09"/><lb ed="R105" n="0144b12"/>故曰雙筌也。</p>
<lb ed="X" n="0433b10"/><lb ed="R105" n="0144b13"/><p xml:id="pX59p0433b1001">第六注中。云多封性習者。如今世中。一有般學大乘
<lb ed="X" n="0433b11"/><lb ed="R105" n="0144b14"/>語人。封著性理。排斥事用。斯皆不識分量。文過飾非。
<lb ed="X" n="0433b12"/><lb ed="R105" n="0144b15"/>不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b1201" n="0433b1201"/><anchor xml:id="beg0433b1201" n="0433b1201"/>己<anchor xml:id="end0433b1201"/>是何位人也。若能事理並運。大小融通。則無
<lb ed="X" n="0433b13"/><lb ed="R105" n="0144b16"/>偏計矣。</p>
<lb ed="X" n="0433b14"/><lb ed="R105" n="0144b17"/><p xml:id="pX59p0433b1401">第七注中。上四句正釋篇名。立法撿心。翻釋上句。分
<lb ed="X" n="0433b15"/><lb ed="R105" n="0144b18"/>時<g ref="#CB15081">䇿</g>行。翻釋次句。下四句引儒典勸修。尙書第二十
<lb ed="X" n="0433b16"/><lb ed="R105" n="0145a01"/>云。惟聖罔念作狂。惟狂克念作聖。</p>
<lb ed="X" n="0433b17"/><lb ed="R105" n="0145a02"/><p xml:id="pX59p0433b1701">第八注中。心道冥昧。託形顯彰。故形恭則心敬。形慠
<lb ed="X" n="0433b18"/><lb ed="R105" n="0145a03"/>則心欺。上四句準敎立儀。以顯心敬。下四句附儒辨
<lb ed="X" n="0433b19"/><lb ed="R105" n="0145a04"/>道。不亂外儀也。容止。出孝經。彼云容止可觀。進退可
<lb ed="X" n="0433b20"/><lb ed="R105" n="0145a05"/>度。若下六字。出曲禮。彼云儼若思。安定詞。儼卽容止
<lb ed="X" n="0433b21"/><lb ed="R105" n="0145a06"/>可觀。相就成文也。手足無措。出論語。彼云刑罸不中。
<lb ed="X" n="0433b22"/><lb ed="R105" n="0145a07"/>則民無所措手足。是也。</p>
<lb ed="X" n="0433b23"/><lb ed="R105" n="0145a08"/><p xml:id="pX59p0433b2301">第九中言功用。卽下正文中。十種見佛善根也。言感
<lb ed="X" n="0433b24"/><lb ed="R105" n="0145a09"/>通者。下正文云顯跡。卽是感通也。十種之後。廣引經
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0433c" n="0433c"/>
<lb ed="X" n="0433c01"/><lb ed="R105" n="0145a10"/>文。以顯感通之跡矣。注中業假行成一句。躡前第七
<lb ed="X" n="0433c02"/><lb ed="R105" n="0145a11"/>中分時<g ref="#CB15081">䇿</g>行等文也。功由心顯等三句。正顯今篇功
<lb ed="X" n="0433c03"/><lb ed="R105" n="0145a12"/>用感通也。此由下。叙引經律因緣果報之意也。想見
<lb ed="X" n="0433c04"/><lb ed="R105" n="0145a13"/>約惑說。卽三惑未除也。善惡約行說。卽三性互起也
<lb ed="X" n="0433c05"/><lb ed="R105" n="0145a14"/>第十中。聽言觀行者。以論語中因宰予晝寢。孔子責
<lb ed="X" n="0433c06"/><lb ed="R105" n="0145a15"/>之曰。始吾於人也。聽其言而信其行。今吾於人也。聽
<lb ed="X" n="0433c07"/><lb ed="R105" n="0145a16"/>其言而觀其行。於予與改是。此中借語叙懷。不可以
<lb ed="X" n="0433c08"/><lb ed="R105" n="0145a17"/>文害意也。立修例卽裎器。淸心路卽陳迹也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0433c09"/><lb ed="R105" n="0145a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋敬本敎興篇</cb:mulu><head>○釋敬本敎興篇</head>
<lb ed="X" n="0433c10"/><lb ed="R105" n="0145b01"/><p xml:id="pX59p0433c1001">初解篇名中。儒敎務修。以孝爲本。釋門歸敬。以信爲
<lb ed="X" n="0433c11"/><lb ed="R105" n="0145b02"/>宗。苟不預明。餘篇難顯。故立此法。以冠其初。所言敬
<lb ed="X" n="0433c12"/><lb ed="R105" n="0145b03"/>本者。敬恭也。肅也。能敬在於行人。所敬在於三寶。本
<lb ed="X" n="0433c13"/><lb ed="R105" n="0145b04"/>之一字屬信也。當知敬以信爲本也。敎興者。通而言
<lb ed="X" n="0433c14"/><lb ed="R105" n="0145b05"/>之。一代時敎。並有興致。別就今文。唯在歸豈。三寶也。
<lb ed="X" n="0433c15"/><lb ed="R105" n="0145b06"/>篇者。戒疏云。篇類均等。與諸章品。義齊一也。論語疏
<lb ed="X" n="0433c16"/><lb ed="R105" n="0145b07"/>云。篇者積章而成篇。篇徧也。言其出情鋪事明而徧
<lb ed="X" n="0433c17"/><lb ed="R105" n="0145b08"/>者也。第次也。漢書注云。有甲乙次第也。僧傳云。第者
<lb ed="X" n="0433c18"/><lb ed="R105" n="0145b09"/>爲居。一者爲始。此旣居先。故稱第一。下篇所釋。意與
<lb ed="X" n="0433c19"/><lb ed="R105" n="0145b10"/>此同。注中興之一字。卽敎興也。餘文明信爲敬本矣。</p>
<lb ed="X" n="0433c20"/><lb ed="R105" n="0145b11"/><p xml:id="pX59p0433c2001">依篇釋初科。上二句。通明出世本意。故下引論證成。
<lb ed="X" n="0433c21"/><lb ed="R105" n="0145b12"/>初中。言序者叙也。爾雅云。舒業順叙緖也。景純云。四
<lb ed="X" n="0433c22"/><lb ed="R105" n="0145b13"/>者又爲端緖也。法王指佛。經云。我爲法王。於法自在。
<lb ed="X" n="0433c23"/><lb ed="R105" n="0145b14"/>利見者。出世他物也。羯磨序云。大雄御宇。其義一也。
<lb ed="X" n="0433c24"/><lb ed="R105" n="0145b15"/>利見出周易乾卦。彼云。九二見龍在田。利見大人。輔
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0434a" n="0434a"/>
<lb ed="X" n="0434a01"/><lb ed="R105" n="0145b16"/>嗣注云。出潛離隱曰見。龍處於地上曰在田。九五飛
<lb ed="X" n="0434a02"/><lb ed="R105" n="0145b17"/>龍在天。利見大人。注曰。龍德在天。則大人之路亨也。
<lb ed="X" n="0434a03"/><lb ed="R105" n="0145b18"/>若據小敎。以世尊道果旣圓。機緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0434a0301" n="0434a0301"/><anchor xml:id="beg0434a0301" n="0434a0301"/>已<anchor xml:id="end0434a0301"/>熟。乘白象瑞。降
<lb ed="X" n="0434a04"/><lb ed="R105" n="0146a01"/>摩耶胎。住胎出胎。納妃生子。踰城苦行。功德頓成。降
<lb ed="X" n="0434a05"/><lb ed="R105" n="0146a02"/>伏天魔。制諸外道。神通應變。出沒自在。群生利見。不
<lb ed="X" n="0434a06"/><lb ed="R105" n="0146a03"/>亦宜乎。若約大乘。始終無變。靜見者。出世之心也。見
<lb ed="X" n="0434a07"/><lb ed="R105" n="0146a04"/>者。身邊等五。及六十二見。乃凡夫外道之所計著也。
<lb ed="X" n="0434a08"/><lb ed="R105" n="0146a05"/>靜者。滅除之謂也。論卽中論。出觀邪見品。偈云。一切
<lb ed="X" n="0434a09"/><lb ed="R105" n="0146a06"/>法空故。世間常等見。何處於何時。誰起是諸見。次偈
<lb ed="X" n="0434a10"/><lb ed="R105" n="0146a07"/>云。瞿曇大聖主。怜愍說是法。悉斷一切見。我今稽首
<lb ed="X" n="0434a11"/><lb ed="R105" n="0146a08"/>禮。智論亦云。斷如是諸見。生種種智門。</p>
<lb ed="X" n="0434a12"/><lb ed="R105" n="0146a09"/><p xml:id="pX59p0434a1201">敎意中。初科上二句明衆生著見彌久靜斷卒難矣。
<lb ed="X" n="0434a13"/><lb ed="R105" n="0146a10"/>言習熏者。大師云。良由無始妄業熏積。識種尤深。楞
<lb ed="X" n="0434a14"/><lb ed="R105" n="0146a11"/>伽云。如來藏者。爲無始虗僞惡習所熏。名爲藏識等。
<lb ed="X" n="0434a15"/><lb ed="R105" n="0146a12"/>事下明立法開導顯化成功。上二句。推敬以信爲本。
<lb ed="X" n="0434a16"/><lb ed="R105" n="0146a13"/>下二句。乃附衆生妄情。約歸敬之相。成敎化之功。若
<lb ed="X" n="0434a17"/><lb ed="R105" n="0146a14"/>然則假茲歸敬。善習熏積。使旋本淨。無復諸見。不亦
<lb ed="X" n="0434a18"/><lb ed="R105" n="0146a15"/>利乎。</p>
<lb ed="X" n="0434a19"/><lb ed="R105" n="0146a16"/><p xml:id="pX59p0434a1901">次科。顯二寶中。初四句明佛寶。下二句明法寶。初中
<lb ed="X" n="0434a20"/><lb ed="R105" n="0146a17"/>上二句能敬盡情。言肝膽塗地者。對佛盡驚情之心
<lb ed="X" n="0434a21"/><lb ed="R105" n="0146a18"/>也。漢書云劉項分爭。使人肝膽塗地流離中野。又云
<lb ed="X" n="0434a22"/><lb ed="R105" n="0146b01"/>披心腹墯肝膽。今借彼語也。形骸摧折者。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0434a2201" n="0434a2201"/><anchor xml:id="beg0434a2201" n="0434a2201"/>己<anchor xml:id="end0434a2201"/>身無
<lb ed="X" n="0434a23"/><lb ed="R105" n="0146b02"/>顧情之念。可謂歸命於佛矣。</p><p xml:id="pX59p0434a2312" cb:place="inline">下二句所敬尊大。法苑
<lb ed="X" n="0434a24"/><lb ed="R105" n="0146b03"/>引經。明釋迦因地。說偈讚弗沙佛云。天上天下無如
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0434b" n="0434b"/>
<lb ed="X" n="0434b01"/><lb ed="R105" n="0146b04"/>佛。十方世界亦無比。世間所有我盡見。一切無有如
<lb ed="X" n="0434b02"/><lb ed="R105" n="0146b05"/>佛者。所言宇宙。郭象云。天地四方曰宇。往古來今曰
<lb ed="X" n="0434b03"/><lb ed="R105" n="0146b06"/>宙。天屬乃父也。</p>
<lb ed="X" n="0434b04"/><lb ed="R105" n="0146b07"/><p xml:id="pX59p0434b0401">注中。初謂父母恩淺。佛下明世尊恩深。或下明恩深
<lb ed="X" n="0434b05"/><lb ed="R105" n="0146b08"/>所以。謂功德高深。非世間有爲物可賞可謝也。是故
<lb ed="X" n="0434b06"/><lb ed="R105" n="0146b09"/>佛不入四恩者。其在此矣。故經云。假使經於百千劫。
<lb ed="X" n="0434b07"/><lb ed="R105" n="0146b10"/>身爲床座徧三千。若不說法度衆生。不得名爲報恩
<lb ed="X" n="0434b08"/><lb ed="R105" n="0146b11"/>者。慧深者。經云諸佛智慧甚深無量故。益厚者。經云
<lb ed="X" n="0434b09"/><lb ed="R105" n="0146b12"/>欲令一切衆如我等無異。又云若我遇衆生盡敎於
<lb ed="X" n="0434b10"/><lb ed="R105" n="0146b13"/>佛道。又可。或下擧世法功高德深。則難賞難謝。慧下
<lb ed="X" n="0434b11"/><lb ed="R105" n="0146b14"/>類佛慈亦爾也。難賞之語。出漢書蒯通說。乾信云。足
<lb ed="X" n="0434b12"/><lb ed="R105" n="0146b15"/>下挾不賞之功。戴震主之威。又云功蓋天下者爲不
<lb ed="X" n="0434b13"/><lb ed="R105" n="0146b16"/>賞也。</p>
<lb ed="X" n="0434b14"/><lb ed="R105" n="0146b17"/><p xml:id="pX59p0434b1401">法寶中。明佛敎遠大。過於世間之法也。</p><p xml:id="pX59p0434b1416" cb:place="inline">注中上明世
<lb ed="X" n="0434b15"/><lb ed="R105" n="0146b18"/>法常迷。八下顯佛敎超越。七略者輯略<note place="inline">輯與集同。謂諸書總要</note>。
<lb ed="X" n="0434b16"/><lb ed="R105" n="0147a01"/>兵書略。六藝略<note place="inline">卽禮樂射御書數也</note>。諸子略。詩賦略。術數略。方
<lb ed="X" n="0434b17"/><lb ed="R105" n="0147a02"/>技略。斯皆立身揚名之智謀。並非出有之良術也。八
<lb ed="X" n="0434b18"/><lb ed="R105" n="0147a03"/>藏者。通諸敎門。皆云經律論三藏。幷一雜藏。大小各
<lb ed="X" n="0434b19"/><lb ed="R105" n="0147a04"/>四。故有八也。若菩薩處胎經云。八藏者。一胎化藏。二
<lb ed="X" n="0434b20"/><lb ed="R105" n="0147a05"/>中陰藏。三摩訶衍藏。四戒律藏。五十住菩薩藏。六雜
<lb ed="X" n="0434b21"/><lb ed="R105" n="0147a06"/>藏。七金剛藏。八佛藏。此亦不離前八。但所出不同爾。
<lb ed="X" n="0434b22"/><lb ed="R105" n="0147a07"/>茲並超生出世之法門也。</p>
<lb ed="X" n="0434b23"/><lb ed="R105" n="0147a08"/><p xml:id="pX59p0434b2301">觀智初科中。觀期者。因上生下之詞也。意謂旣知佛
<lb ed="X" n="0434b24"/><lb ed="R105" n="0147a09"/>尊敎遠。必當設敬歸依。設敬之法。不出形心事理。故
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0434c" n="0434c"/>
<lb ed="X" n="0434c01"/><lb ed="R105" n="0147a10"/>敎令先識爾。上三句通標。形屬於事。心歸於理。軌車
<lb ed="X" n="0434c02"/><lb ed="R105" n="0147a11"/>轍也。兩途雙軌。文異意同。</p>
<lb ed="X" n="0434c03"/><lb ed="R105" n="0147a12"/><p xml:id="pX59p0434c0301">形下別釋。先叙形事。心下次辨心理。初中言苦陰者。
<lb ed="X" n="0434c04"/><lb ed="R105" n="0147a13"/>以形是五陰之色陰。此屬苦果身。故言苦除。爲俗習
<lb ed="X" n="0434c05"/><lb ed="R105" n="0147a14"/>所纏。則妄認四大。爲自身相。故常生我慢。輕陵於人。
<lb ed="X" n="0434c06"/><lb ed="R105" n="0147a15"/>上乃所觀境。故令折挫形骸。剖<g ref="#CB00701">㭊</g>色陰。四相求之。不
<lb ed="X" n="0434c07"/><lb ed="R105" n="0147a16"/>見有我。得無我理。慢惑則除。功由敬佛。若欲剖<g ref="#CB00701">㭊</g>者。
<lb ed="X" n="0434c08"/><lb ed="R105" n="0147a17"/>如請觀音經云。當觀自身。從頭至足一一節間。皆令
<lb ed="X" n="0434c09"/><lb ed="R105" n="0147a18"/>繫念。停住不散。諦觀衆節。如芭蕉樹。內外俱空等。此
<lb ed="X" n="0434c10"/><lb ed="R105" n="0147b01"/>能觀智也。</p>
<lb ed="X" n="0434c11"/><lb ed="R105" n="0147b02"/><p xml:id="pX59p0434c1101">次心理中。云迷倒者。迷謂無明不覺。倒謂顚倒無知。
<lb ed="X" n="0434c12"/><lb ed="R105" n="0147b03"/>則六塵緣影。爲自心相也。生常與前俗習意同。此乃
<lb ed="X" n="0434c13"/><lb ed="R105" n="0147b04"/>所觀境也。鏡生滅者。鏡是曉達之謂也。以此妄心念
<lb ed="X" n="0434c14"/><lb ed="R105" n="0147b05"/>念生滅。經云。而此識賊如猿猴。走遊戲六根。徧緣諸
<lb ed="X" n="0434c15"/><lb ed="R105" n="0147b06"/>法。云何攝住等。若不懲誡推劾。則何以知其妄著也。
<lb ed="X" n="0434c16"/><lb ed="R105" n="0147b07"/>功由曉達敎理。此能觀智也。身竪慢幢。非剖折而莫
<lb ed="X" n="0434c17"/><lb ed="R105" n="0147b08"/>達其源。心猿倒念。非追想而孰知其底。二皆重言者。
<lb ed="X" n="0434c18"/><lb ed="R105" n="0147b09"/>勉勵之切也。</p>
<lb ed="X" n="0434c19"/><lb ed="R105" n="0147b10"/><p xml:id="pX59p0434c1901">次科言切身者。卽前形事也。以身中有生住異滅。念
<lb ed="X" n="0434c20"/><lb ed="R105" n="0147b11"/>念遷變。自非著意推撿。而莫能知覺。所以下文推功
<lb ed="X" n="0434c21"/><lb ed="R105" n="0147b12"/>於剖<g ref="#CB00701">㭊</g>觀慢矣。言節心者。卽前心理也。以心中念念
<lb ed="X" n="0434c22"/><lb ed="R105" n="0147b13"/>生滅。如風吹塵。如山流水。前念旣滅。後念復生。新新
<lb ed="X" n="0434c23"/><lb ed="R105" n="0147b14"/>不<anchor xml:id="nkr_note_add_0434c2301" n="0434c2301"/><anchor xml:id="beg0434c2301" n="0434c2301"/>已<anchor xml:id="end0434c2301"/>。故下文推功於追想知妄也。四山。卽生老病死。
<lb ed="X" n="0434c24"/><lb ed="R105" n="0147b15"/>涅槃經云我昔吿波斯匿王云。大王。有親信人。從四
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0435a" n="0435a"/>
<lb ed="X" n="0435a01"/><lb ed="R105" n="0147b16"/>方來。各作是言。有四大山。從四方來。欲害人民。王若
<lb ed="X" n="0435a02"/><lb ed="R105" n="0147b17"/>聞者。當設何計。王言世尊。設有此事。無逃避處。乃至
<lb ed="X" n="0435a03"/><lb ed="R105" n="0147b18"/>我說。卽是生老病死。常來切人等。又有經云。行者見
<lb ed="X" n="0435a04"/><lb ed="R105" n="0148a01"/>無常至。如四山臨無逃避處。此獨就死說也。八倒者。
<lb ed="X" n="0435a05"/><lb ed="R105" n="0148a02"/>如來四德。謂常樂我淨。衆生四倒。謂苦空無常無我。
<lb ed="X" n="0435a06"/><lb ed="R105" n="0148a03"/>並以迷故。不常計常。常計不常。乃至不淨計淨。淨計
<lb ed="X" n="0435a07"/><lb ed="R105" n="0148a04"/>不淨。共成八種。</p><p xml:id="pX59p0435a0707" cb:place="inline">非愛斷所忻者。愛是著有凡夫。斷乃
<lb ed="X" n="0435a08"/><lb ed="R105" n="0148a05"/>著空外道。此二皆於身生向背矣。又可。愛卽著也。斷
<lb ed="X" n="0435a09"/><lb ed="R105" n="0148a06"/>卽空也。此獨就著空外道而論也。</p><p xml:id="pX59p0435a0914" cb:place="inline">言是異生所背者。
<lb ed="X" n="0435a10"/><lb ed="R105" n="0148a07"/>異生卽凡夫也。新婆沙論云。異生聖者誰有怖耶。有
<lb ed="X" n="0435a11"/><lb ed="R105" n="0148a08"/>作是說。異生有怖<note place="inline">異生舊名凡夫</note>。聖者無怖。所以者何。聖者
<lb ed="X" n="0435a12"/><lb ed="R105" n="0148a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0435a1201" n="0435a1201"/><anchor xml:id="beg0435a1201" n="0435a1201"/>已<anchor xml:id="end0435a1201"/>離五怖等。意謂凡夫不能追想猒妄。故曰所背。有
<lb ed="X" n="0435a13"/><lb ed="R105" n="0148a10"/>人以異執生常解之恐。不合文意。</p>
<lb ed="X" n="0435a14"/><lb ed="R105" n="0148a11"/><p xml:id="pX59p0435a1401">引文證初科中。前雖立義知身心之有歸。若非引文
<lb ed="X" n="0435a15"/><lb ed="R105" n="0148a12"/>爲據。則成<g ref="#CB05577">𮌎</g>臆之說。故斯叙引知非妄謂也。初二句
<lb ed="X" n="0435a16"/><lb ed="R105" n="0148a13"/>明有憑也。上句發解。下句起行。糺謂糺正。徵成也明
<lb ed="X" n="0435a17"/><lb ed="R105" n="0148a14"/>也。</p><p xml:id="pX59p0435a1702" cb:place="inline">次二句明得益。上句在世益。下塵謂人道也。下句
<lb ed="X" n="0435a18"/><lb ed="R105" n="0148a15"/>沒後益。上趣卽天堂也。並由歸敬之功矣。無識謂識
<lb ed="X" n="0435a19"/><lb ed="R105" n="0148a16"/>滅神往也。或可識卽智識也。苟無智識。性若牛羊。如
<lb ed="X" n="0435a20"/><lb ed="R105" n="0148a17"/>何儌倖。自生善道。言無此理也。</p>
<lb ed="X" n="0435a21"/><lb ed="R105" n="0148a18"/><p xml:id="pX59p0435a2101">次科云小乘者。所出不一。故通指之。上句標。由下釋。
<lb ed="X" n="0435a22"/><lb ed="R105" n="0148b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0435a2201" n="0435a2201"/><anchor xml:id="beg0435a2201" n="0435a2201"/>己<anchor xml:id="end0435a2201"/>卑境尊。宜懷慚恥而加敬也。敬有所成。則自<anchor xml:id="nkr_note_add_0435a2202" n="0435a2202"/><anchor xml:id="beg0435a2202" n="0435a2202"/>己<anchor xml:id="end0435a2202"/>反
<lb ed="X" n="0435a23"/><lb ed="R105" n="0148b02"/>尊。人將敬我矣。儒家所謂。不恥不若人。何若人有。大
<lb ed="X" n="0435a24"/><lb ed="R105" n="0148b03"/>雲經云。慚愧者。卽是衆生善法衣服。大師云。有慚愧
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0435b" n="0435b"/>
<lb ed="X" n="0435b01"/><lb ed="R105" n="0148b04"/>二法住世。則相尊敬。是故比丘各懃共學。大乘卽摩
<lb ed="X" n="0435b02"/><lb ed="R105" n="0148b05"/>訶衍論羅什譯。信智二種。豈止於敬也。則一切功德。
<lb ed="X" n="0435b03"/><lb ed="R105" n="0148b06"/>解脫涅槃皆從此二而得之。故華嚴經云。信爲道元
<lb ed="X" n="0435b04"/><lb ed="R105" n="0148b07"/>功德母。長養一切諸善根。斷除疑網出愛河。顯示涅
<lb ed="X" n="0435b05"/><lb ed="R105" n="0148b08"/>槃無上道。光明經云。以智慧刀。裂煩惱網。故南山事
<lb ed="X" n="0435b06"/><lb ed="R105" n="0148b09"/>鈔。初出家者。勸其先發二心云。信是道元功德母。智
<lb ed="X" n="0435b07"/><lb ed="R105" n="0148b10"/>是出世解脫因。夫出家者。必先此二等。結顯二論可
<lb ed="X" n="0435b08"/><lb ed="R105" n="0148b11"/>知。</p>
<lb ed="X" n="0435b09"/><lb ed="R105" n="0148b12"/><p xml:id="pX59p0435b0901">引文廣示初科中。本起經屬阿含部。卽小乘經。明世
<lb ed="X" n="0435b10"/><lb ed="R105" n="0148b13"/>尊於鹿苑中。欲降伏魔外。故興是事。可謂現優曇華。
<lb ed="X" n="0435b11"/><lb ed="R105" n="0148b14"/>作師子吼。警動人天也。言佛初降誕者。古人推佛生
<lb ed="X" n="0435b12"/><lb ed="R105" n="0148b15"/>時。遠近異說。惰翻經學士<name role="" type="person">費長房</name>。以瑞應普曜本行
<lb ed="X" n="0435b13"/><lb ed="R105" n="0148b16"/>等經。校讎魯史。定知。佛以姬周第十六主莊王他十
<lb ed="X" n="0435b14"/><lb ed="R105" n="0148b17"/>年。卽春秋魯莊公七年四月八日也。釋迦方誌云。第
<lb ed="X" n="0435b15"/><lb ed="R105" n="0148b18"/>四主昭王瑕二十四年歲在甲寅。四月八日生也。若
<lb ed="X" n="0435b16"/><lb ed="R105" n="0149a01"/>靈感傳。大師問天神則云。余夏桀時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0435b1601" n="0435b1601"/><anchor xml:id="beg0435b1601" n="0435b1601"/>已<anchor xml:id="end0435b1601"/>見如來化事。
<lb ed="X" n="0435b17"/><lb ed="R105" n="0149a02"/>機見有殊。不可和會。周行十方者。身敎化也。自言獨
<lb ed="X" n="0435b18"/><lb ed="R105" n="0149a03"/>尊者。語敎化也。三界下。指器世界不安之相也。</p>
<lb ed="X" n="0435b19"/><lb ed="R105" n="0149a04"/><p xml:id="pX59p0435b1901">前段注文。初指迷俗所尊。爲下顯邪歸正。旣下明須
<lb ed="X" n="0435b20"/><lb ed="R105" n="0149a05"/>敬所以。言九十六部。按薩婆多論。外道有六師。曰富
<lb ed="X" n="0435b21"/><lb ed="R105" n="0149a06"/>蘭那迦葉等。每師有十五弟子。各各受行異見。六師
<lb ed="X" n="0435b22"/><lb ed="R105" n="0149a07"/>各別有法。與弟子不同。共有十二見。自稱大聖人天
<lb ed="X" n="0435b23"/><lb ed="R105" n="0149a08"/>師仰也。餘皆邪道者。如須達初欲建祇洹。六師聞之。
<lb ed="X" n="0435b24"/><lb ed="R105" n="0149a09"/>欲與佛弟子爭術。須達憂慮。舍利弗曰。正使六師滿
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0435c" n="0435c"/>
<lb ed="X" n="0435c01"/><lb ed="R105" n="0149a10"/><name role="" type="person">閻浮提</name>。數如竹林。不能動吾足上一毛。欲爭何事。自
<lb ed="X" n="0435c02"/><lb ed="R105" n="0149a11"/>恣聽之。又曰。草芥群生。從曠大劫。業識茫茫。難可開
<lb ed="X" n="0435c03"/><lb ed="R105" n="0149a12"/>化等。與牢度叉等。各現神變種種。不如舍利弗。見其
<lb ed="X" n="0435c04"/><lb ed="R105" n="0149a13"/>受屈。卽與說法。隨其本行。宿福因緣。各得道迹。六師
<lb ed="X" n="0435c05"/><lb ed="R105" n="0149a14"/>徒衆三億弟子。於舍利弗所。出家學道。六師旣爾。餘
<lb ed="X" n="0435c06"/><lb ed="R105" n="0149a15"/>衆可知。故曰皆邪道也。信敬不成者。如<name role="" type="person">淨飯王</name>聞獨
<lb ed="X" n="0435c07"/><lb ed="R105" n="0149a16"/>尊之語。便伸歸敬之誠。五體敬而如泰山之崩。一心
<lb ed="X" n="0435c08"/><lb ed="R105" n="0149a17"/>歸而如至寶之重。自後布灌昌言含生。歸向無二者。
<lb ed="X" n="0435c09"/><lb ed="R105" n="0149a18"/>由茲始也。</p>
<lb ed="X" n="0435c10"/><lb ed="R105" n="0149b01"/><p xml:id="pX59p0435c1001">次注中。上四句。正示三界皆苦。言三苦者。卽苦苦行
<lb ed="X" n="0435c11"/><lb ed="R105" n="0149b02"/>苦壞苦。經云。我等以三苦故等。故下二句。令猒離者。
<lb ed="X" n="0435c12"/><lb ed="R105" n="0149b03"/>卽苦諦。次二句思苦本者。卽集諦。法華經云。諸苦所
<lb ed="X" n="0435c13"/><lb ed="R105" n="0149b04"/>因貪欲爲本。觀下二句。觀達業惑。卽是修道。屬道諦。
<lb ed="X" n="0435c14"/><lb ed="R105" n="0149b05"/>不下二句。得解脫者。卽滅諦。故立此四。令審諦而得
<lb ed="X" n="0435c15"/><lb ed="R105" n="0149b06"/>入道也。餘下指外道也。經云不求大勢佛。及與斷苦
<lb ed="X" n="0435c16"/><lb ed="R105" n="0149b07"/>法。深入諸邪見。以苦欲捨苦等。卽如修鷄犬行。自餓。
<lb ed="X" n="0435c17"/><lb ed="R105" n="0149b08"/>火燒。草衣。木食。以茲苦行。欲捨於苦。經百千劫。應不
<lb ed="X" n="0435c18"/><lb ed="R105" n="0149b09"/>能離。以非捨苦之法。故曰長淪苦中。</p>
<lb ed="X" n="0435c19"/><lb ed="R105" n="0149b10"/><p xml:id="pX59p0435c1901">正結中。上三句正結。理下勸依。以佛是歸敬之本。故
<lb ed="X" n="0435c20"/><lb ed="R105" n="0149b11"/>曰成。以三界皆苦之言。乃信守之宗。故曰定。始則畏
<lb ed="X" n="0435c21"/><lb ed="R105" n="0149b12"/>威。歸命聖容。後乃信承佛語。因之入道。故曰登高遠
<lb ed="X" n="0435c22"/><lb ed="R105" n="0149b13"/>之趣也。</p>
<lb ed="X" n="0435c23"/><lb ed="R105" n="0149b14"/><p xml:id="pX59p0435c2301">轉釋中。初引論。卽薩婆多也。論自問曰。何以所歸名
<lb ed="X" n="0435c24"/><lb ed="R105" n="0149b15"/>歸依。佛答曰。歸依者回轉義。卽歸依一切智無學功
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0436a" n="0436a"/>
<lb ed="X" n="0436a01"/><lb ed="R105" n="0149b16"/>德也。又問。爲歸依色身。爲歸依法身。答歸依法身。不
<lb ed="X" n="0436a02"/><lb ed="R105" n="0149b17"/>以色身爲佛故。彼文釋三寶名義。今引歸佛中文也。</p>
<lb ed="X" n="0436a03"/><lb ed="R105" n="0149b18"/><p xml:id="pX59p0436a0301">由下釋義。先叙從邪。今下迴心歸正也。就理而言。人
<lb ed="X" n="0436a04"/><lb ed="R105" n="0150a01"/>心本正。妙性湛然。所以邪者。由妄想故。背而從之。如
<lb ed="X" n="0436a05"/><lb ed="R105" n="0150a02"/>來大聖。觀諸衆生。不能反本歸正。故興獨尊之言。令
<lb ed="X" n="0436a06"/><lb ed="R105" n="0150a03"/>捨邪法。歸佛正道故曰也。法等差中。色等卽翻邪五
<lb ed="X" n="0436a07"/><lb ed="R105" n="0150a04"/>戒八戒十戒具戒也。以佛化初開三歸。亦發具戒。故
<lb ed="X" n="0436a08"/><lb ed="R105" n="0150a05"/>背俗初卽翻邪入道。極卽具戒。若依行法經。菩薩戒
<lb ed="X" n="0436a09"/><lb ed="R105" n="0150a06"/>亦有從三歸受者。言心師者。多論云。我境卽四念處。
<lb ed="X" n="0436a10"/><lb ed="R105" n="0150a07"/>他境卽五欲也。我敎謂心師。他敎謂師心也。彼論以
<lb ed="X" n="0436a11"/><lb ed="R105" n="0150a08"/>四念處爲心師。今文以三寶爲心師。旣稱獨尊。其極
<lb ed="X" n="0436a12"/><lb ed="R105" n="0150a09"/>可知也。旣除心惑。其大可知也。</p>
<lb ed="X" n="0436a13"/><lb ed="R105" n="0150a10"/><p xml:id="pX59p0436a1301">誡勸中。上二句身心不敬。次二句復加謗毀。自下明
<lb ed="X" n="0436a14"/><lb ed="R105" n="0150a11"/>招報。重下增煩惑。亦下加結業。下六句擧喩誡勸。言
<lb ed="X" n="0436a15"/><lb ed="R105" n="0150a12"/>覆器者。智論云。佛子羅云其年幼稚。未知愼口。人來
<lb ed="X" n="0436a16"/><lb ed="R105" n="0150a13"/>問之。世尊在否。說言不在。若不在時。說言佛在。有人
<lb ed="X" n="0436a17"/><lb ed="R105" n="0150a14"/>語佛。佛語羅云。澡盤洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0436a1701" n="0436a1701"/><anchor xml:id="beg0436a1701" n="0436a1701"/>已<anchor xml:id="end0436a1701"/>。覆此澡盤。如勑卽覆。語
<lb ed="X" n="0436a18"/><lb ed="R105" n="0150a15"/>言以水注之。注<anchor xml:id="nkr_note_add_0436a1801" n="0436a1801"/><anchor xml:id="beg0436a1801" n="0436a1801"/>已<anchor xml:id="end0436a1801"/>問言。水入中否。答言不入。佛語羅
<lb ed="X" n="0436a19"/><lb ed="R105" n="0150a16"/>云。無慚愧人。妄語覆心。道法不入。亦復如是。捕鼠者。
<lb ed="X" n="0436a20"/><lb ed="R105" n="0150a17"/>佛藏經云。佛吿舍利弗。譬如蝙蝠。欲捕鳥時。則入穴
<lb ed="X" n="0436a21"/><lb ed="R105" n="0150a18"/>爲鼠。欲捕鼠時。則飛空爲鳥。而實無有鳥鼠之用。其
<lb ed="X" n="0436a22"/><lb ed="R105" n="0150b01"/>身臭穢。但樂暗冥。破戒比丘。亦復如是。彼以妄語爲
<lb ed="X" n="0436a23"/><lb ed="R105" n="0150b02"/>覆器。此以不敬三寶爲覆器。彼以破戒爲捕鼠。此以
<lb ed="X" n="0436a24"/><lb ed="R105" n="0150b03"/>不歸三寶爲捕鼠。借喩可知。塵露言其多也。頻繁言
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0436b" n="0436b"/>
<lb ed="X" n="0436b01"/><lb ed="R105" n="0150b04"/>其亂也。</p>
<lb ed="X" n="0436b02"/><lb ed="R105" n="0150b05"/><p xml:id="pX59p0436b0201">萠兆引經中。文分四節。初明念赴王請。王下王臣奉
<lb ed="X" n="0436b03"/><lb ed="R105" n="0150b06"/>迎。未下不識禮法。皆下頗決衆疑。初中<name role="" type="person">伽耶山</name>。亦名
<lb ed="X" n="0436b04"/><lb ed="R105" n="0150b07"/>耆闍崛。又依沙崛等。方志云。<name role="" type="person">伽耶山</name>謂靈嶽。亦云象
<lb ed="X" n="0436b05"/><lb ed="R105" n="0150b08"/>頭。乃如來住止之處也。度迦葉者。卽三迦葉。<name role="" type="person">甁沙王</name>
<lb ed="X" n="0436b06"/><lb ed="R105" n="0150b09"/>卽<name role="" type="person">頻婆娑羅王</name>。此云摸實。亦云最堅。言先請者。四分
<lb ed="X" n="0436b07"/><lb ed="R105" n="0150b10"/>律受戒揵度云。爾時世尊敎化<g ref="#CB15106">鬱</g><g ref="#CB16014">鞞</g>羅迦葉及中弟
<lb ed="X" n="0436b08"/><lb ed="R105" n="0150b11"/><name role="" type="person">那提迦葉</name>次三弟<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>千比丘<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b0801" n="0436b0801"/><anchor xml:id="beg0436b0801" n="0436b0801"/>已<anchor xml:id="end0436b0801"/>。便作是念。我
<lb ed="X" n="0436b09"/><lb ed="R105" n="0150b12"/>先諾<name role="" type="person">甁沙王</name>請。若我成佛。得一切智。先來至羅越城。
<lb ed="X" n="0436b10"/><lb ed="R105" n="0150b13"/><note place="inline">亦云羅閱祗伽羅。此云<name role="" type="person">王舍城</name>也</note>我今應往見<name role="" type="person">甁沙王</name>。將大比丘一
<lb ed="X" n="0436b11"/><lb ed="R105" n="0150b14"/>千人。皆是舊學。螺髻梵志從<name role="" type="person">摩竭國</name>遊行。漸至杖林
<lb ed="X" n="0436b12"/><lb ed="R105" n="0150b15"/>中尼拘律樹下坐等。王迎中。云沙門者。乃修梵行之
<lb ed="X" n="0436b13"/><lb ed="R105" n="0150b16"/>通稱。卽外道沙門爾。義翻淨志。非正譯也。遠迎者。卽
<lb ed="X" n="0436b14"/><lb ed="R105" n="0150b17"/>出至尼拘樹下也。律云。時王甁沙。駕萬二十乘車。將
<lb ed="X" n="0436b15"/><lb ed="R105" n="0150b18"/>八萬四千人。前後圍繞。往杖林中。下車進入。頭面禮
<lb ed="X" n="0436b16"/><lb ed="R105" n="0151a01"/>足。在一面坐。時<name role="" type="person">摩竭國</name>人。或有禮足等。如文所列。四
<lb ed="X" n="0436b17"/><lb ed="R105" n="0151a02"/>中皆疑者。以迦葉兄弟。佛未出時。自稱大聖天人師
<lb ed="X" n="0436b18"/><lb ed="R105" n="0151a03"/>等。今同佛至。故皆懷疑。迦葉知<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b1801" n="0436b1801"/><anchor xml:id="beg0436b1801" n="0436b1801"/>已<anchor xml:id="end0436b1801"/>者。乃決疑也。律云。
<lb ed="X" n="0436b19"/><lb ed="R105" n="0151a04"/>時<name role="" type="person">摩竭國</name>人作是念。爲大沙門瞿曇從<g ref="#CB15106">鬱</g><g ref="#CB16014">鞞</g>羅迦葉
<lb ed="X" n="0436b20"/><lb ed="R105" n="0151a05"/>學梵行。爲鬱<g ref="#CB16014">鞞</g>羅迦葉幷弟子衆。從大沙門瞿曇學
<lb ed="X" n="0436b21"/><lb ed="R105" n="0151a06"/>梵行耶。是世尊知<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b2101" n="0436b2101"/><anchor xml:id="beg0436b2101" n="0436b2101"/>已<anchor xml:id="end0436b2101"/>。吿迦葉。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0436001" n="0436001"/>沙起爲吾扇背。答言爾。
<lb ed="X" n="0436b22"/><lb ed="R105" n="0151a07"/>迦葉下。知佛之意。奉敎行之也。</p><p xml:id="pX59p0436b2213" cb:place="inline">次科萠謂萠芽。兆謂
<lb ed="X" n="0436b23"/><lb ed="R105" n="0151a08"/>朕兆。言其始也。</p><p xml:id="pX59p0436b2307" cb:place="inline">隨釋中。言文不足者。以但言手摩捫
<lb ed="X" n="0436b24"/><lb ed="R105" n="0151a09"/>口<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b2401" n="0436b2401"/><anchor xml:id="beg0436b2401" n="0436b2401"/>嗚<anchor xml:id="end0436b2401"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b2402" n="0436b2402"/><anchor xml:id="beg0436b2402" n="0436b2402"/>已<anchor xml:id="end0436b2402"/>。若諸經律敬相。則多不獨於此也。遠下顯
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0436c" n="0436c"/>
<lb ed="X" n="0436c01"/><lb ed="R105" n="0151a10"/>意。自餘下稱名。如佛是我師等顯相。如升空持扇等。
<lb ed="X" n="0436c02"/><lb ed="R105" n="0151a11"/>但欲決疑。則非敬相也。</p>
<lb ed="X" n="0436c03"/><lb ed="R105" n="0151a12"/><p xml:id="pX59p0436c0301">位列中。初科。智論龍樹菩薩造。釋般若經。羅什譯。如
<lb ed="X" n="0436c04"/><lb ed="R105" n="0151a13"/>什公云。余若藻筆製阿毗曇。不見。迦旃延子。祇如摩
<lb ed="X" n="0436c05"/><lb ed="R105" n="0151a14"/>訶衍論。余若廣譯。千卷有餘。爲秦人識劣故。十分存
<lb ed="X" n="0436c06"/><lb ed="R105" n="0151a15"/>一。蓋從略也<note place="inline">見譯成一百卷</note>。外道白衣。非內眷屬。但以他法
<lb ed="X" n="0436c07"/><lb ed="R105" n="0151a16"/>客法以分之。言外道者。俱舍云。學乖諦理。隨自妄情。
<lb ed="X" n="0436c08"/><lb ed="R105" n="0151a17"/>不反內覺。稱爲外道。一切下約聖凡分。三果同凡。不
<lb ed="X" n="0436c09"/><lb ed="R105" n="0151a18"/>聽坐者。並謂尙有結賊煩惱爾。</p><p xml:id="pX59p0436c0913" cb:place="inline">樂意中位列敬相者。
<lb ed="X" n="0436c10"/><lb ed="R105" n="0151b01"/>明道俗兩位坐立敬相也。</p>
<lb ed="X" n="0436c11"/><lb ed="R105" n="0151b02"/><p xml:id="pX59p0436c1101">斥勸中。初科。上四句責其不敬招過。如下比況。上二
<lb ed="X" n="0436c12"/><lb ed="R105" n="0151b03"/>句以聖況凡。下二句<anchor xml:id="nkr_note_add_0436c1201" n="0436c1201"/><anchor xml:id="beg0436c1201" n="0436c1201"/>己<anchor xml:id="end0436c1201"/>坐像立。不敬可知。比下以俗
<lb ed="X" n="0436c13"/><lb ed="R105" n="0151b04"/>類道。故下顯行時事。上二句敎依行。下二句敎避罪。
<lb ed="X" n="0436c14"/><lb ed="R105" n="0151b05"/>行立行字。戶扛切。</p><p xml:id="pX59p0436c1408" cb:place="inline">次科上五句勸其努力加功。言改
<lb ed="X" n="0436c15"/><lb ed="R105" n="0151b06"/>革者。不復如前對像長慠也。不下令思忖也。苟能聽
<lb ed="X" n="0436c16"/><lb ed="R105" n="0151b07"/>言觀行。如說而修。可謂供養佛者。</p>
<lb ed="X" n="0436c17"/><lb ed="R105" n="0151b08"/><p xml:id="pX59p0436c1701">引證中有四阿含。一增一阿含。明人天因果。二長阿
<lb ed="X" n="0436c18"/><lb ed="R105" n="0151b09"/>含。破邪顯正。三中阿含。明眞寂深義善惡業性。四雜
<lb ed="X" n="0436c19"/><lb ed="R105" n="0151b10"/>阿含。明生死界繫。所云阿含者。正言阿笈多。秦言法
<lb ed="X" n="0436c20"/><lb ed="R105" n="0151b11"/>歸。所謂萬善之淵府。總持之林苑也。唯識論云。阿含
<lb ed="X" n="0436c21"/><lb ed="R105" n="0151b12"/>者。謂諸如來所說之敎也。初則將因驗果。以下推果
<lb ed="X" n="0436c22"/><lb ed="R105" n="0151b13"/>從因。以龍與虵。多睡癡故。</p>
<lb ed="X" n="0436c23"/><lb ed="R105" n="0151b14"/><p xml:id="pX59p0436c2301">致敬因本中。引經明佛修因克果。前明修因。由下辨
<lb ed="X" n="0436c24"/><lb ed="R105" n="0151b15"/>感果。初中言過去者。近則三阿僧祇練行。遠乃塵點
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0437a" n="0437a"/>
<lb ed="X" n="0437a01"/><lb ed="R105" n="0151b16"/>劫前結緣。傾側謂傾誠側身。言其凡見有情。無不迴
<lb ed="X" n="0437a02"/><lb ed="R105" n="0151b17"/>避傾側敬讓。</p><p xml:id="pX59p0437a0206" cb:place="inline">次果中云山林等者。浴則尼連垂枝。滅
<lb ed="X" n="0437a03"/><lb ed="R105" n="0151b18"/>則雙林變白。行則凹處踊起。凸處平夷。至於人天龍
<lb ed="X" n="0437a04"/><lb ed="R105" n="0152a01"/>鬼。無不恭敬。可謂出乎爾者。反乎爾者也。</p>
<lb ed="X" n="0437a05"/><lb ed="R105" n="0152a02"/><p xml:id="pX59p0437a0501">次科言敬本者。卽經中傾側等也。</p><p xml:id="pX59p0437a0514" cb:place="inline">擧俗顯中。初引曲
<lb ed="X" n="0437a06"/><lb ed="R105" n="0152a03"/>禮中文證。上無不傾側者。正如禮中毋不敬也。餘則
<lb ed="X" n="0437a07"/><lb ed="R105" n="0152a04"/>因而引之。儼若思。則心有所主也。安定詞。乃口不妄
<lb ed="X" n="0437a08"/><lb ed="R105" n="0152a05"/>言也。傲不可長。則身遵於法也。欲下二句。謂爲士人
<lb ed="X" n="0437a09"/><lb ed="R105" n="0152a06"/>之道。橾懷當然也。欲卽嗜欲。志卽立志。欲縱則招患。
<lb ed="X" n="0437a10"/><lb ed="R105" n="0152a07"/>志滿則傾溢。此聖人之深誡也。</p><p xml:id="pX59p0437a1013" cb:place="inline">五結示可知。</p>
<lb ed="X" n="0437a11"/><lb ed="R105" n="0152a08"/><p xml:id="pX59p0437a1101">敬緣立式。初科中三。初如來垂問。此下弟子俾答。佛
<lb ed="X" n="0437a12"/><lb ed="R105" n="0152a09"/>下不稱聖懷也。初卽四分律房舍犍度中。佛從王舍
<lb ed="X" n="0437a13"/><lb ed="R105" n="0152a10"/>城。與諸比丘。人間遊行。詣毗舍離。時六群先往取房
<lb ed="X" n="0437a14"/><lb ed="R105" n="0152a11"/>舍。爲和尙親厚等。時舍利弗<name role="" type="person">大目連</name>後至。不得房。臥
<lb ed="X" n="0437a15"/><lb ed="R105" n="0152a12"/>埵上。因集衆呵誡<anchor xml:id="nkr_note_add_0437a1501" n="0437a1501"/><anchor xml:id="beg0437a1501" n="0437a1501"/>已<anchor xml:id="end0437a1501"/>。汝謂誰當受第一房。第一水。第
<lb ed="X" n="0437a16"/><lb ed="R105" n="0152a13"/>一食。比丘答佛不同。故曰各言其志。伸答中。云大姓
<lb ed="X" n="0437a17"/><lb ed="R105" n="0152a14"/>者。卽王種出家者。神智謂神解智能者。如舍利弗等。
<lb ed="X" n="0437a18"/><lb ed="R105" n="0152a15"/>有謂神通智慧。屬下聖果中收也。佛宗親者。謂釋種
<lb ed="X" n="0437a19"/><lb ed="R105" n="0152a16"/>出家者聖果謂四向四果諸出家證聖者。</p><p xml:id="pX59p0437a1917" cb:place="inline">三中佛下
<lb ed="X" n="0437a20"/><lb ed="R105" n="0152a17"/>責其所答之非。故言無可觀者。應下敎依次第奉行。
<lb ed="X" n="0437a21"/><lb ed="R105" n="0152a18"/>三寶可得流世也。</p>
<lb ed="X" n="0437a22"/><lb ed="R105" n="0152b01"/><p xml:id="pX59p0437a2201">次立儀中初總標。道下列相。自下結吿。五衆存亡者。
<lb ed="X" n="0437a23"/><lb ed="R105" n="0152b02"/>存則布薩自恣幷諸作禮。亡則禮敬舍利。皆依受戒
<lb ed="X" n="0437a24"/><lb ed="R105" n="0152b03"/>先後也。二中守戒不禮犯戒者。如寶梁經云。若非梵
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0437b" n="0437b"/>
<lb ed="X" n="0437b01"/><lb ed="R105" n="0152b04"/>行言梵行。破戒言持戒。受他持戒者恭敬禮拜。得八
<lb ed="X" n="0437b02"/><lb ed="R105" n="0152b05"/>輕法。一作愚癡。二口瘖瘂。三顏<g ref="#CB15032">㒵</g>醜陋。四其面側戾。
<lb ed="X" n="0437b03"/><lb ed="R105" n="0152b06"/>見者嗤笑。五轉受女身。作貧窮婢使。六形體羸瘦。夭
<lb ed="X" n="0437b04"/><lb ed="R105" n="0152b07"/>損壽命七人所不敬。常有惡名。八不値佛世。此破戒
<lb ed="X" n="0437b05"/><lb ed="R105" n="0152b08"/>者乃至大地無涕唾處。況來去屈伸。何以故。過去大
<lb ed="X" n="0437b06"/><lb ed="R105" n="0152b09"/>王。施持戒有德之人。於中行道故。經文如此。當自揣
<lb ed="X" n="0437b07"/><lb ed="R105" n="0152b10"/>摩。苟有所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0437001" n="0437001"/>達。宜應悔露。然後受於受。禮可也。</p>
<lb ed="X" n="0437b08"/><lb ed="R105" n="0152b11"/><p xml:id="pX59p0437b0801">引古事中。初三獸共評一林。律云。依一尼拘律樹是
<lb ed="X" n="0437b09"/><lb ed="R105" n="0152b12"/>也。言古事者。智論結三獸云。自古及今。化流萬世是
<lb ed="X" n="0437b10"/><lb ed="R105" n="0152b13"/>也。二象下各伸久近時節。見此樹挽樹頭。皆尼拘律
<lb ed="X" n="0437b11"/><lb ed="R105" n="0152b14"/>樹也。遠林者。律中鳥云我憶雪山右面有大尼拘律
<lb ed="X" n="0437b12"/><lb ed="R105" n="0152b15"/>樹。我於彼食果來此便出是也。三卽時下行敬事也。</p>
<lb ed="X" n="0437b13"/><lb ed="R105" n="0152b16"/><p xml:id="pX59p0437b1301">上乃正明行敬。仍下說偈勸行。偈中初句樂行敬。次
<lb ed="X" n="0437b14"/><lb ed="R105" n="0152b17"/>句明護法。三現世益。四後世益。偈說自利。於下乃利
<lb ed="X" n="0437b15"/><lb ed="R105" n="0152b18"/>他也。緣出四分律中。鵽當刮切。爾雅云。大如鴿。亦言
<lb ed="X" n="0437b16"/><lb ed="R105" n="0153a01"/>鳩。或言<g ref="#CB15179">雀</g>。結吿中。贊美時賓。故云智人。語出法華經。
<lb ed="X" n="0437b17"/><lb ed="R105" n="0153a02"/>借彼意也。有作偈云。鵽鳥獼獲象。尙知相敬讓。如何
<lb ed="X" n="0437b18"/><lb ed="R105" n="0153a03"/>大沙門。不識下中上。斯言有旨。依智論中。此鳥乃法
<lb ed="X" n="0437b19"/><lb ed="R105" n="0153a04"/>身菩薩化作。引經初科。卽法華經出分別功德品。彼
<lb ed="X" n="0437b20"/><lb ed="R105" n="0153a05"/>明持經兼修六度。功德難量。具云兼布施持戒忍辱
<lb ed="X" n="0437b21"/><lb ed="R105" n="0153a06"/>樂禪定不瞋不惡口。卽接文中恭敬等。上二句身恭
<lb ed="X" n="0437b22"/><lb ed="R105" n="0153a07"/>敬。上敬佛塔廟。下同徒相敬。下二句心恭敬。有智慧
<lb ed="X" n="0437b23"/><lb ed="R105" n="0153a08"/>者。則無貢高也。</p>
<lb ed="X" n="0437b24"/><lb ed="R105" n="0153a09"/><p xml:id="pX59p0437b2401">次科遺敎文也。結責中。卽躡遺敎。而責其愚癡。下句
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0437c" n="0437c"/>
<lb ed="X" n="0437c01"/><lb ed="R105" n="0153a10"/>出論語彼云。寗武子<note place="inline">衛大夫寗俞武<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c0101" n="0437c0101"/><anchor xml:id="beg0437c0101" n="0437c0101"/>諡<anchor xml:id="end0437c0101"/>也</note><g ref="#CB15131">邦</g>有道則智。<g ref="#CB15131">邦</g>無道
<lb ed="X" n="0437c02"/><lb ed="R105" n="0153a11"/>則愚。其智可及也。其愚不可及也。今用其文。不用其
<lb ed="X" n="0437c03"/><lb ed="R105" n="0153a12"/>意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c04"/><lb ed="R105" n="0153a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋濟時護法篇</cb:mulu><head>○釋濟時護法篇</head>
<lb ed="X" n="0437c05"/><lb ed="R105" n="0153a14"/><p xml:id="pX59p0437c0501">信爲歸敬之本也。體敎興寶。乃濟護之先。須陳蹊徑
<lb ed="X" n="0437c06"/><lb ed="R105" n="0153a15"/>故。次前篇以明斯位。篇名中。時謂時機。法卽敎法。</p>
<lb ed="X" n="0437c07"/><lb ed="R105" n="0153a16"/><p xml:id="pX59p0437c0701">注中上句顯意。下句明功。持字作時。則義顯。</p>
<lb ed="X" n="0437c08"/><lb ed="R105" n="0153a17"/><p xml:id="pX59p0437c0801">入文釋中。初科以道俗對明。上二句假俗事類顯。下
<lb ed="X" n="0437c09"/><lb ed="R105" n="0153a18"/>二句明佛法常儀。初中如今國家立廟圖。父祖形像
<lb ed="X" n="0437c10"/><lb ed="R105" n="0153b01"/>以表如存也。</p><p xml:id="pX59p0437c1006" cb:place="inline">次中以立住持三寶。用詮理體也。指喩
<lb ed="X" n="0437c11"/><lb ed="R105" n="0153b02"/>住持。月喩理寶。圓覺經云。修多羅藏。如標月指。今備
<lb ed="X" n="0437c12"/><lb ed="R105" n="0153b03"/>而用之。或可。四句並就佛法。中論以如來說法常依
<lb ed="X" n="0437c13"/><lb ed="R105" n="0153b04"/>二諦。立像二句明俗諦。寄指二句明眞諦。或可。唯就
<lb ed="X" n="0437c14"/><lb ed="R105" n="0153b05"/>一義消文。上二句法說。下二句顯喩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c1401" n="0437c1401"/><anchor xml:id="beg0437c1401" n="0437c1401"/>已<anchor xml:id="end0437c1401"/>上雖說佛寶。
<lb ed="X" n="0437c15"/><lb ed="R105" n="0153b06"/>法僧亦然。</p>
<lb ed="X" n="0437c16"/><lb ed="R105" n="0153b07"/><p xml:id="pX59p0437c1601">叙情迷中。上四句正叙迷墮。是下引經喩顯。初中妄
<lb ed="X" n="0437c17"/><lb ed="R105" n="0153b08"/>想卽煩惱道。固習是業道。下二句明隨業受報。卽苦
<lb ed="X" n="0437c18"/><lb ed="R105" n="0153b09"/>道。以三道流轉。若汲井輪。由不依憑三寶。故致如是。</p>
<lb ed="X" n="0437c19"/><lb ed="R105" n="0153b10"/><p xml:id="pX59p0437c1901">喩顯中經卽涅槃。彼三十二云。爾時世尊。取地少土。
<lb ed="X" n="0437c20"/><lb ed="R105" n="0153b11"/>置之爪上。吿迦葉言。是土多耶。十方世界地土多乎。
<lb ed="X" n="0437c21"/><lb ed="R105" n="0153b12"/>迦葉菩薩白佛言。世尊爪上土者。不比十方所有土
<lb ed="X" n="0437c22"/><lb ed="R105" n="0153b13"/>也。善男子有人捨身。還得人身。捨三惡身。得受人身。
<lb ed="X" n="0437c23"/><lb ed="R105" n="0153b14"/>諸根完具。生於中國。具足正信。能修習正道<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c2301" n="0437c2301"/><anchor xml:id="beg0437c2301" n="0437c2301"/>已<anchor xml:id="end0437c2301"/>得解
<lb ed="X" n="0437c24"/><lb ed="R105" n="0153b15"/>脫。得解脫<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c2401" n="0437c2401"/><anchor xml:id="beg0437c2401" n="0437c2401"/>已<anchor xml:id="end0437c2401"/>能得涅槃。如爪上土。捨人身<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c2402" n="0437c2402"/><anchor xml:id="beg0437c2402" n="0437c2402"/>已<anchor xml:id="end0437c2402"/>。得三惡
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0438a" n="0438a"/>
<lb ed="X" n="0438a01"/><lb ed="R105" n="0153b16"/>身。乃至不得解脫常樂涅槃。如十方界所有土等。</p>
<lb ed="X" n="0438a02"/><lb ed="R105" n="0153b17"/><p xml:id="pX59p0438a0201">指妄源中三。初句徵起。二但下推究妄情。不出慢我。
<lb ed="X" n="0438a03"/><lb ed="R105" n="0153b18"/>三背下明達背妄情。體順佛意。問初句徵何文耶。答
<lb ed="X" n="0438a04"/><lb ed="R105" n="0154a01"/>推上經意也。或可。徵究無思悛革等語也。次節上四
<lb ed="X" n="0438a05"/><lb ed="R105" n="0154a02"/>句以義推劾我慢之過。次四句約經論。顯我慢之失。
<lb ed="X" n="0438a06"/><lb ed="R105" n="0154a03"/>器仰下明觀慧之功也。俯視人物者。顯慢相我人。堅
<lb ed="X" n="0438a07"/><lb ed="R105" n="0154a04"/>執不受善法。故曰四蒙。旣蒙且蔽。不知見愛所在。故
<lb ed="X" n="0438a08"/><lb ed="R105" n="0154a05"/>曰包藏。<g ref="#CB00832">䨱</g>器卽前引智論文也。而言經者。論引佛語
<lb ed="X" n="0438a09"/><lb ed="R105" n="0154a06"/>故彼以妄語<g ref="#CB00832">䨱</g>心爲<g ref="#CB00832">䨱</g>器。今以慢山高擧爲<g ref="#CB00832">䨱</g>器。卽
<lb ed="X" n="0438a10"/><lb ed="R105" n="0154a07"/>用文不用意也。懷著卽上見愛。能令人我堅執。則善
<lb ed="X" n="0438a11"/><lb ed="R105" n="0154a08"/>言不能八也。論顯納煙之義者。論卽智論。彼第二卷
<lb ed="X" n="0438a12"/><lb ed="R105" n="0154a09"/>云。放牛人問佛。幾法成就。能令牛群番息。有幾法。不
<lb ed="X" n="0438a13"/><lb ed="R105" n="0154a10"/>成就。令牛群不增。不得安隱。佛答有十一法。放牛人
<lb ed="X" n="0438a14"/><lb ed="R105" n="0154a11"/>能令牛群番息。謂知色。知相。知刮刷。知<g ref="#CB00832">䨱</g>瘡。知作煙。
<lb ed="X" n="0438a15"/><lb ed="R105" n="0154a12"/>知好道。知牛所宜處。知好度濟。知安隱處。知留乳。知
<lb ed="X" n="0438a16"/><lb ed="R105" n="0154a13"/>養牛主。若放牛人。知此十一法等。彼次第解釋。其第
<lb ed="X" n="0438a17"/><lb ed="R105" n="0154a14"/>五言。云何知作煙。除諸蚊<g ref="#CB00044">䖟</g>。牛遙見煙。則來。趣向屋
<lb ed="X" n="0438a18"/><lb ed="R105" n="0154a15"/>舍。比丘亦如是。如所聞而說。除諸結使蚊<g ref="#CB00044">䖟</g>。以說法
<lb ed="X" n="0438a19"/><lb ed="R105" n="0154a16"/>煙。引衆生。入於無我實相空舍中。今借論中之義。意
<lb ed="X" n="0438a20"/><lb ed="R105" n="0154a17"/>謂說法如煙。衆生若納說法煙。則引到無我實相空
<lb ed="X" n="0438a21"/><lb ed="R105" n="0154a18"/>舍。旣不懷著。則見愛蚊<g ref="#CB00044">䖟</g>。逃遁藏隱矣。器仰喩納善
<lb ed="X" n="0438a22"/><lb ed="R105" n="0154b01"/>法。善法旣入慢根必除也。無思不服。出毛詩。彼云。自
<lb ed="X" n="0438a23"/><lb ed="R105" n="0154b02"/>東自西。自南自北。無思不服室壞卽無我舍空。結使
<lb ed="X" n="0438a24"/><lb ed="R105" n="0154b03"/>蚊<g ref="#CB00044">䖟</g>。爲說法之煙熏散。然後智慧火明。照了諸妄。猶
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0438b" n="0438b"/>
<lb ed="X" n="0438b01"/><lb ed="R105" n="0154b04"/>若太虗。見愛煩惱。不除自滅。故曰安形無地。又慢無
<lb ed="X" n="0438b02"/><lb ed="R105" n="0154b05"/>受法。故喩覆器。我有懷著。故喩納烟。背此乖斯一也。
<lb ed="X" n="0438b03"/><lb ed="R105" n="0154b06"/>非凡是聖亦然。情事得。約自所行。適化然。約順佛語
<lb ed="X" n="0438b04"/><lb ed="R105" n="0154b07"/>也。此與斯並指慢我二法也。</p>
<lb ed="X" n="0438b05"/><lb ed="R105" n="0154b08"/><p xml:id="pX59p0438b0501">約時顯過中。然則者。毛詩正義云。然者。然上語。則者。
<lb ed="X" n="0438b06"/><lb ed="R105" n="0154b09"/>則下事也。因前生後之勢爾。佛世正法時。季俗像末
<lb ed="X" n="0438b07"/><lb ed="R105" n="0154b10"/>時也。退席出法華經。彼云會中有比丘比丘尼優婆
<lb ed="X" n="0438b08"/><lb ed="R105" n="0154b11"/>塞優婆夷五千人等。卽從座起。禮佛而退。斯乃如來
<lb ed="X" n="0438b09"/><lb ed="R105" n="0154b12"/>欲開示衆生佛之知見。令其悟入。而增上慢者。未得
<lb ed="X" n="0438b10"/><lb ed="R105" n="0154b13"/>謂得。未證謂證。不了方便。沉屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0438b1001" n="0438b1001"/><anchor xml:id="beg0438b1001" n="0438b1001"/>己<anchor xml:id="end0438b1001"/>靈止住化城。不念
<lb ed="X" n="0438b11"/><lb ed="R105" n="0154b14"/>寶所以封迷不達<anchor xml:id="nkr_note_add_0438b1101" n="0438b1101"/><anchor xml:id="beg0438b1101" n="0438b1101"/>己<anchor xml:id="end0438b1101"/>性本來成佛故也。此謂著有之
<lb ed="X" n="0438b12"/><lb ed="R105" n="0154b15"/>徒爾。輕生之土。猶今時世有一般高談闊論之人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0438b1201" n="0438b1201"/><anchor xml:id="beg0438b1201" n="0438b1201"/>但<anchor xml:id="end0438b1201"/>
<lb ed="X" n="0438b13"/><lb ed="R105" n="0154b16"/>事辨說。不務進修。自謂。截斷衆流。不須修證。祇知學
<lb ed="X" n="0438b14"/><lb ed="R105" n="0154b17"/>語。不顧行蹤。放逸婬蕩。無所拘撿。便輕<anchor xml:id="nkr_note_add_0438b1401" n="0438b1401"/><anchor xml:id="beg0438b1401" n="0438b1401"/>己<anchor xml:id="end0438b1401"/>身。而不知
<lb ed="X" n="0438b15"/><lb ed="R105" n="0154b18"/>身爲修道之器。今煩惱未斷。道果未成。妄自毀棄。豈
<lb ed="X" n="0438b16"/><lb ed="R105" n="0155a01"/>非輕生也。此乃著空之徒爾。豐猶多也。業疏云。深須
<lb ed="X" n="0438b17"/><lb ed="R105" n="0155a02"/>量度。是何位人。然後自高可得度世等。儒家所謂。不
<lb ed="X" n="0438b18"/><lb ed="R105" n="0155a03"/>得中行而與之。必也狂狷乎。狂者進取。<g ref="#CB10147">狷</g>者有所不
<lb ed="X" n="0438b19"/><lb ed="R105" n="0155a04"/>爲也。封迷長劫。卽<g ref="#CB10147">狷</g>者有所不爲。輕生之士。卽狂者
<lb ed="X" n="0438b20"/><lb ed="R105" n="0155a05"/>進取也。俱未能空有雙運。眞俗並遊。<anchor xml:id="nkr_note_add_0438b2001" n="0438b2001"/><anchor xml:id="beg0438b2001" n="0438b2001"/>但<anchor xml:id="end0438b2001"/>知偏執一隅。
<lb ed="X" n="0438b21"/><lb ed="R105" n="0155a06"/>不能三反也。</p>
<lb ed="X" n="0438b22"/><lb ed="R105" n="0155a07"/><p xml:id="pX59p0438b2201">傷歎中。初敎觀審知身心俱妄。經下引經證成。此下
<lb ed="X" n="0438b23"/><lb ed="R105" n="0155a08"/>結嘆。初中身屬他緣者。以父母所生故。或可過去因
<lb ed="X" n="0438b24"/><lb ed="R105" n="0155a09"/>緣。而感此報。故曰他緣。冥無所知者。未生之前。不知
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0438c" n="0438c"/>
<lb ed="X" n="0438c01"/><lb ed="R105" n="0155a10"/>來處故。下凡未悟。若得宿命智。方知其所來。蜀僧亢
<lb ed="X" n="0438c02"/><lb ed="R105" n="0155a11"/>朗作偈云。天公未生我。冥冥無所知。天公忽生我。生
<lb ed="X" n="0438c03"/><lb ed="R105" n="0155a12"/>我復何爲。無衣使我寒。無食使我飢。還汝天公我。還
<lb ed="X" n="0438c04"/><lb ed="R105" n="0155a13"/>我未生時。神屬惑業者。惑是煩惱道。業是業道。皆屬
<lb ed="X" n="0438c05"/><lb ed="R105" n="0155a14"/>心故。此又推究。無始世事。幷上報身。共成三道。流轉
<lb ed="X" n="0438c06"/><lb ed="R105" n="0155a15"/>輪環不覺矣。經卽坐禪三昧經。今文摘撮不倫。具云
<lb ed="X" n="0438c07"/><lb ed="R105" n="0155a16"/>今日營此業。明日造彼事。樂著不觀苦。不覺死賊至。
<lb ed="X" n="0438c08"/><lb ed="R105" n="0155a17"/>又云。誰能知死時。所趣從何道。譬如風中燈。不知滅
<lb ed="X" n="0438c09"/><lb ed="R105" n="0155a18"/>時節等。三中乾豆。卽豌豆。干謂干涉。慮卽心慮也。喩
<lb ed="X" n="0438c10"/><lb ed="R105" n="0155b01"/>世人三道轉輪。若無善根滋潤。雖遇善言。不肯信受。
<lb ed="X" n="0438c11"/><lb ed="R105" n="0155b02"/>可謂枯槁衆生。復不能納禪定智慧之水也。語出涅
<lb ed="X" n="0438c12"/><lb ed="R105" n="0155b03"/>槃經。彼云譬如豌豆乾時。錐刺不可著。煩惱堅<g ref="#CB17243">󴍛</g>。亦
<lb ed="X" n="0438c13"/><lb ed="R105" n="0155b04"/>復如是等。</p>
<lb ed="X" n="0438c14"/><lb ed="R105" n="0155b05"/><p xml:id="pX59p0438c1401">對校中初科。等智三者。涅槃經云。一切衆生。於三法
<lb ed="X" n="0438c15"/><lb ed="R105" n="0155b06"/>中。皆有等智。謂婬欲飮食恐怖也。此謂人畜稟受雖
<lb ed="X" n="0438c16"/><lb ed="R105" n="0155b07"/>不同。而智是一等。故言等智。我今未能修道。智與彼
<lb ed="X" n="0438c17"/><lb ed="R105" n="0155b08"/>同。故云我同牛羊之智也。雖然人中有出世聖道。一
<lb ed="X" n="0438c18"/><lb ed="R105" n="0155b09"/>種智慧。牛羊則無。故曰非倫。倫等也。人道下覆釋。出
<lb ed="X" n="0438c19"/><lb ed="R105" n="0155b10"/>道非倫。上二句明人道合當行。今不行則同畜獸。言
<lb ed="X" n="0438c20"/><lb ed="R105" n="0155b11"/>道緣者。大師云。唯茲人道樂劣。上天苦輕。下趣強識。
<lb ed="X" n="0438c21"/><lb ed="R105" n="0155b12"/>念力能修道分等。謂人身器乃修道之緣也。還同畜
<lb ed="X" n="0438c22"/><lb ed="R105" n="0155b13"/>獸者。卽智論云。六情根完具。智鑒亦明利。而不求道
<lb ed="X" n="0438c23"/><lb ed="R105" n="0155b14"/>法。唐受身智慧。禽獸皆亦知欲樂。以自恣。而不知方
<lb ed="X" n="0438c24"/><lb ed="R105" n="0155b15"/>便爲道修善事。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0438c2401" n="0438c2401"/><anchor xml:id="beg0438c2401" n="0438c2401"/>已<anchor xml:id="end0438c2401"/>得人身。而但自放逸。不知修道
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0439a" n="0439a"/>
<lb ed="X" n="0439a01"/><lb ed="R105" n="0155b16"/>行。與彼亦何異。儒者亦云。人而無禮。雖無憂如禽。何
<lb ed="X" n="0439a02"/><lb ed="R105" n="0155b17"/>以人不修道與禮。儒釋皆比之。同禽獸爾。</p><p xml:id="pX59p0439a0217" cb:place="inline">下二句明
<lb ed="X" n="0439a03"/><lb ed="R105" n="0155b18"/>獸不能行出道一智。以其煩惱報垢重。常受苦惱。救
<lb ed="X" n="0439a04"/><lb ed="R105" n="0156a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0439a0401" n="0439a0401"/><anchor xml:id="beg0439a0401" n="0439a0401"/>己<anchor xml:id="end0439a0401"/>尙猶不及。何暇修出世聖道。故曰非其所聞也。</p>
<lb ed="X" n="0439a05"/><lb ed="R105" n="0156a02"/><p xml:id="pX59p0439a0501">次勸修中三。初勸體達奉行。是下明身心獲益。鼠下
<lb ed="X" n="0439a06"/><lb ed="R105" n="0156a03"/>顯達敎觀時。初中上四句。知報勝而起修。形有卽身
<lb ed="X" n="0439a07"/><lb ed="R105" n="0156a04"/>也。輕淸者非三塗之報也。識心機擧。則不昏昧也。機
<lb ed="X" n="0439a08"/><lb ed="R105" n="0156a05"/>謂心智敏捷。如王者日赴萬機之義。擧卽運動不昧
<lb ed="X" n="0439a09"/><lb ed="R105" n="0156a06"/>矣。此乃猒勞生之苦。解惑網之集也。</p><p xml:id="pX59p0439a0915" cb:place="inline">固下明三寶爲
<lb ed="X" n="0439a10"/><lb ed="R105" n="0156a07"/>所修之境。上二句乃身歸聖像。塵聚卽四大之塵假
<lb ed="X" n="0439a11"/><lb ed="R105" n="0156a08"/>合而聚。卽下文云諦惟形聚但見塵叢是也。下二句
<lb ed="X" n="0439a12"/><lb ed="R105" n="0156a09"/>乃心惑因除。未歸三寶之前是煩惱累縛。假歸敬新心。
<lb ed="X" n="0439a13"/><lb ed="R105" n="0156a10"/>而除蕩之故曰也。斯則修頂禮之道。證煩累之滅也
<lb ed="X" n="0439a14"/><lb ed="R105" n="0156a11"/>獲益中情乃心也。異牛羊者。由乘出道一種明智。歸
<lb ed="X" n="0439a15"/><lb ed="R105" n="0156a12"/>奉三寶。則於心情中得益也。雕琢成器者。則於身器
<lb ed="X" n="0439a16"/><lb ed="R105" n="0156a13"/>中得益也。雕對上木。琢對上石也。三中上四句。由達
<lb ed="X" n="0439a17"/><lb ed="R105" n="0156a14"/>名言敎典。方知身心當歸三寶。其餘天神。皆非所歸
<lb ed="X" n="0439a18"/><lb ed="R105" n="0156a15"/>之境矣。名引言。語倒。合云引名言。況下勸觀時策進。
<lb ed="X" n="0439a19"/><lb ed="R105" n="0156a16"/>滓卽濁也。四山卽生老病死。意謂旣居五濁。復逼四
<lb ed="X" n="0439a20"/><lb ed="R105" n="0156a17"/>山。豈可更安忍時世所行之事。還復躭媚。昏昏不達
<lb ed="X" n="0439a21"/><lb ed="R105" n="0156a18"/>者乎。</p>
<lb ed="X" n="0439a22"/><lb ed="R105" n="0156b01"/><p xml:id="pX59p0439a2201">立敎顯益。初科中。初二句明大聖鑒機。通字誤古本
<lb ed="X" n="0439a23"/><lb ed="R105" n="0156b02"/>作適字。謂適時之化也。陶謂陶冶。誘謂引誘。卽如來
<lb ed="X" n="0439a24"/><lb ed="R105" n="0156b03"/>方便。降世之心也。立下四句。卽如來立事立言之益
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0439b" n="0439b"/>
<lb ed="X" n="0439b01"/><lb ed="R105" n="0156b04"/>也。良由群惑著邪日久。故立正三寶。引而導之。濁識
<lb ed="X" n="0439b02"/><lb ed="R105" n="0156b05"/>卽邪心也。所歸卽正三寶也。以如來未出世。外道自
<lb ed="X" n="0439b03"/><lb ed="R105" n="0156b06"/>稱宗師。亦立三寶故。或可。指調達等邪三寶也。四印
<lb ed="X" n="0439b04"/><lb ed="R105" n="0156b07"/>卽十誦四墨印。彼第五十八卷中。問佛何故說四墨
<lb ed="X" n="0439b05"/><lb ed="R105" n="0156b08"/>印。答欲說眞實佛法相故。來世比丘。當了了知是佛
<lb ed="X" n="0439b06"/><lb ed="R105" n="0156b09"/>說非佛說故說墨印。當知彼四墨印。卽同本律四廣
<lb ed="X" n="0439b07"/><lb ed="R105" n="0156b10"/>說也。故彼文云。謂從佛聞一。從僧中上座前聞二。從
<lb ed="X" n="0439b08"/><lb ed="R105" n="0156b11"/>知法衆多比丘聞三。從知法一比丘所聞四。有如此
<lb ed="X" n="0439b09"/><lb ed="R105" n="0156b12"/>說者。未應贊毀。應以三藏敎典印定之。然後始可依
<lb ed="X" n="0439b10"/><lb ed="R105" n="0156b13"/>用。則知吾佛至聖。深恐。衆生迷倒。以邪爲正。以是爲
<lb ed="X" n="0439b11"/><lb ed="R105" n="0156b14"/>非故立是法。以辨邪正。濁識迷生。並目稟敎時賓也
<lb ed="X" n="0439b12"/><lb ed="R105" n="0156b15"/>固下上二句明功勳。是住持益。下二句顯感報。由傳
<lb ed="X" n="0439b13"/><lb ed="R105" n="0156b16"/>通益。萬載通擧大數爾。四天卽兜率。以欲界有六天。
<lb ed="X" n="0439b14"/><lb ed="R105" n="0156b17"/>兜率當第四故。一四天王天。二<name role="" type="person">忉利天</name>。三<name role="" type="person">夜摩天</name>。四
<lb ed="X" n="0439b15"/><lb ed="R105" n="0156b18"/><name role="" type="person">兜率陀天</name>。五化樂天。六<name role="" type="person">他化自在天</name>也。慈經卽彌勒
<lb ed="X" n="0439b16"/><lb ed="R105" n="0157a01"/>上生經。彼云我滅度後。四衆八部。欲生第四天。當於
<lb ed="X" n="0439b17"/><lb ed="R105" n="0157a02"/>一日至七日。繫念彼天。持佛禁戒。思念十善。以此功
<lb ed="X" n="0439b18"/><lb ed="R105" n="0157a03"/>德迴向。願生彌勒佛前。隨念往生等。旣有所本。非妄
<lb ed="X" n="0439b19"/><lb ed="R105" n="0157a04"/>立言。故云豈虗也。</p>
<lb ed="X" n="0439b20"/><lb ed="R105" n="0157a05"/><p xml:id="pX59p0439b2001">次科初製文所爲。固下次顯示文體。故佛下引文證
<lb ed="X" n="0439b21"/><lb ed="R105" n="0157a06"/>據。初中被初心者。示謙遜也。下文委曲。</p><p xml:id="pX59p0439b2116" cb:place="inline">廣明四種三
<lb ed="X" n="0439b22"/><lb ed="R105" n="0157a07"/>寶者。爲後學機鈍故爾。若前良立事。多被利根。故云
<lb ed="X" n="0439b23"/><lb ed="R105" n="0157a08"/>體非早慮也。又稱說三寶濟世之功。曲被後學者。則
<lb ed="X" n="0439b24"/><lb ed="R105" n="0157a09"/>前良未見其人也。又上二句明被初機。下二句言不
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0439c" n="0439c"/>
<lb ed="X" n="0439c01"/><lb ed="R105" n="0157a10"/>敢示於先達也。次中上二句言其委悉。卽是曲授也。
<lb ed="X" n="0439c02"/><lb ed="R105" n="0157a11"/>叮嚀。左傳云。箸亍丁寧。指掌。謂如指拄掌中之物。言
<lb ed="X" n="0439c03"/><lb ed="R105" n="0157a12"/>其易見也。文出論語。鋪謂鋪陳。觀<note place="inline">落戈切</note>卽觀縷也。數
<lb ed="X" n="0439c04"/><lb ed="R105" n="0157a13"/>種卽一體等四位三寶也。此乃敎門謀略權設。所敬
<lb ed="X" n="0439c05"/><lb ed="R105" n="0157a14"/>之境。六衆字誤。合云七衆。卽出家五。在家二也。雖道
<lb ed="X" n="0439c06"/><lb ed="R105" n="0157a15"/>俗不同。同以佛爲師。而共一希向也。言唯下乃大師
<lb ed="X" n="0439c07"/><lb ed="R105" n="0157a16"/>之謙耳。故下三句明佛語起。謂四位三寶之相狀。隨
<lb ed="X" n="0439c08"/><lb ed="R105" n="0157a17"/>衆生機見而立也。言一體者。乃衆生本具之妙性也。
<lb ed="X" n="0439c09"/><lb ed="R105" n="0157a18"/>因迷成識。故謂一體。修顯性理。不復昏迷。故云理體。
<lb ed="X" n="0439c10"/><lb ed="R105" n="0157b01"/>旣而覺滿。悟理不虗。宜應赴感。故有化相。順世取滅。
<lb ed="X" n="0439c11"/><lb ed="R105" n="0157b02"/>形像住世。有情歸。仰源流不窮。故有住持。四位相仍。
<lb ed="X" n="0439c12"/><lb ed="R105" n="0157b03"/>故列次第。若依霅川名義。則有三種。謂住持與此同。
<lb ed="X" n="0439c13"/><lb ed="R105" n="0157b04"/>二別相者。言佛有法報應三身之珠。法則敎理行果
<lb ed="X" n="0439c14"/><lb ed="R105" n="0157b05"/>四位之異。僧分八輩五位大小不同。故云別相。三同
<lb ed="X" n="0439c15"/><lb ed="R105" n="0157b06"/>體亦名總相。謂其如性中。有覺了義名佛。有軌持義
<lb ed="X" n="0439c16"/><lb ed="R105" n="0157b07"/>名法。有和合義名僧。一切衆生。皆具此寶。故云同體
<lb ed="X" n="0439c17"/><lb ed="R105" n="0157b08"/>也。他宗法數。雜引六種三寶。今此不取。</p><p xml:id="pX59p0439c1716" cb:place="inline">問所以濟時
<lb ed="X" n="0439c18"/><lb ed="R105" n="0157b09"/>篇中。具明四種三寶。而不就餘篇明者。答世以相顯
<lb ed="X" n="0439c19"/><lb ed="R105" n="0157b10"/>非相。不能動人心。故列四相。令道俗歸信。信心旣生。
<lb ed="X" n="0439c20"/><lb ed="R105" n="0157b11"/>則三學可入。時機旣濟。正法可行。豈不然也。問此中
<lb ed="X" n="0439c21"/><lb ed="R105" n="0157b12"/>四種。比之戒疏四種三寶。同異如何。答四數不殊。立
<lb ed="X" n="0439c22"/><lb ed="R105" n="0157b13"/>義少異。化相住持。彼此皆同。一體理體。廣略有異。此
<lb ed="X" n="0439c23"/><lb ed="R105" n="0157b14"/>乃就大小統論。彼則就宗途局辨。略釋中。以生佛不
<lb ed="X" n="0439c24"/><lb ed="R105" n="0157b15"/>異。迷悟同源。佛卽是法。法卽是僧。了無分別。故曰不
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0440a" n="0440a"/>
<lb ed="X" n="0440a01"/><lb ed="R105" n="0157b16"/>二。豈止三寶。諸法皆然。故淨名云。一切衆生皆如也。
<lb ed="X" n="0440a02"/><lb ed="R105" n="0157b17"/>寶篋經云。佛界衆生界一界無別界。然而覺知諸法。
<lb ed="X" n="0440a03"/><lb ed="R105" n="0157b18"/>徧一切處。雖五無間。皆解脫也。斯理灼然。世相常住。
<lb ed="X" n="0440a04"/><lb ed="R105" n="0158a01"/>有佛亦不益。無佛亦不損。得之不高。失之不下。理本
<lb ed="X" n="0440a05"/><lb ed="R105" n="0158a02"/>具足也。</p><p xml:id="pX59p0440a0504" cb:place="inline">言本識者。卽三界之內獨一心。萬法之中唯
<lb ed="X" n="0440a06"/><lb ed="R105" n="0158a03"/>一識。含生本有。非適今也。梵云阿賴耶。此方翻爲藏
<lb ed="X" n="0440a07"/><lb ed="R105" n="0158a04"/>識。又無記。又無明。又隨眠卽第八識也。或云阿陀耶。
<lb ed="X" n="0440a08"/><lb ed="R105" n="0158a05"/>此云執持。皆諸師翻譯不同爾。如眞諦三藏翻無沒
<lb ed="X" n="0440a09"/><lb ed="R105" n="0158a06"/>識。取住持不失之義。玄弉三藏翻含藏。識取含攝包
<lb ed="X" n="0440a10"/><lb ed="R105" n="0158a07"/>藏義。謂能藏自性於諸法中。亦能藏諸法於自體內。
<lb ed="X" n="0440a11"/><lb ed="R105" n="0158a08"/>所謂衆生阿賴耶。如來淸淨藏。卽生佛同源也。此依
<lb ed="X" n="0440a12"/><lb ed="R105" n="0158a09"/>地論明梨耶識。卽眞常淨識。若依攝論第八梨耶。是
<lb ed="X" n="0440a13"/><lb ed="R105" n="0158a10"/>無記無明隨眠之識。別立第九。名淸淨藏。此迷悟別
<lb ed="X" n="0440a14"/><lb ed="R105" n="0158a11"/>論也。故今一體就迷理體約悟。亦其理矣。又楞伽經
<lb ed="X" n="0440a15"/><lb ed="R105" n="0158a12"/>云。略說有三種識。謂眞識現識分別事識偈云。譬如
<lb ed="X" n="0440a16"/><lb ed="R105" n="0158a13"/>巨海浪斯由猛風起。洪波皷溟壑。無有斷絕時<note place="inline">此喩顯也</note>。
<lb ed="X" n="0440a17"/><lb ed="R105" n="0158a14"/>藏識海常住<note place="inline">眞識也</note>。境界風所動<note place="inline">現識也</note>。種種諸識浪。騰
<lb ed="X" n="0440a18"/><lb ed="R105" n="0158a15"/>躍而轉生<note place="inline">分別事識也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0440a1801" n="0440a1801"/><anchor xml:id="beg0440a1801" n="0440a1801"/>已<anchor xml:id="end0440a1801"/>上法說也</note>。又云。藏識訖名心。思量性爲
<lb ed="X" n="0440a19"/><lb ed="R105" n="0158a16"/>意。能了諸境相。是故說爲識。如此則心意識。三相狀
<lb ed="X" n="0440a20"/><lb ed="R105" n="0158a17"/>自別。又大方等如來藏經云。佛吿金剛慧菩薩。如佛
<lb ed="X" n="0440a21"/><lb ed="R105" n="0158a18"/>所化。無數蓮華。忽然萎變。無量化佛。在蓮華內。相好
<lb ed="X" n="0440a22"/><lb ed="R105" n="0158b01"/>莊嚴。結加趺坐。放大光明。衆覩希有。靡不恭敬。如是
<lb ed="X" n="0440a23"/><lb ed="R105" n="0158b02"/>善男子。我以佛眼。觀一切衆生。貪欲恚癡。諸煩惱中。
<lb ed="X" n="0440a24"/><lb ed="R105" n="0158b03"/>有如來智。如來眼。如來身。結加趺坐。儼然不動。善男
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0440b" n="0440b"/>
<lb ed="X" n="0440b01"/><lb ed="R105" n="0158b04"/>子一切衆生。雖在諸趣。煩惱身中。如來藏常無染汚。
<lb ed="X" n="0440b02"/><lb ed="R105" n="0158b05"/>德相具足。如我無異。以此諸文證之。則知本識三寶
<lb ed="X" n="0440b03"/><lb ed="R105" n="0158b06"/>具足。一體三寶之名。不徒立矣。</p>
<lb ed="X" n="0440b04"/><lb ed="R105" n="0158b07"/><p xml:id="pX59p0440b0401">性具正明中。上二句明本覺。妄下顯不覺。本覺中言
<lb ed="X" n="0440b05"/><lb ed="R105" n="0158b08"/>性淨如空者。法華云。如虗空無所有性。一切語言道
<lb ed="X" n="0440b06"/><lb ed="R105" n="0158b09"/>斷等。起信論云。心體離念。離念者等虗空界。無所不
<lb ed="X" n="0440b07"/><lb ed="R105" n="0158b10"/>徧。法界一相。卽是如來平等法身。說名本覺。然此心
<lb ed="X" n="0440b08"/><lb ed="R105" n="0158b11"/>體周徧。故曰法界。發生諸法。故曰佛母。離諸相故。乃
<lb ed="X" n="0440b09"/><lb ed="R105" n="0158b12"/>曰般若。或曰法性。佛性。尸羅。中道。實相。假名圓覺首
<lb ed="X" n="0440b10"/><lb ed="R105" n="0158b13"/>楞嚴等衆名雖曰不同。無非召慈心體也。淸淨覺經
<lb ed="X" n="0440b11"/><lb ed="R105" n="0158b14"/>云般。若是一法。佛立種種名。是也。不覺中。妄想卽煩
<lb ed="X" n="0440b12"/><lb ed="R105" n="0158b15"/>惱道。隨染卽業道。生死卽苦道。三道流轉。如汲井輪。
<lb ed="X" n="0440b13"/><lb ed="R105" n="0158b16"/>無由解脫。言容塵者。經云。陳如白佛。因悟客塵二字
<lb ed="X" n="0440b14"/><lb ed="R105" n="0158b17"/>成果。世尊不住名容。搖動名塵等。</p>
<lb ed="X" n="0440b15"/><lb ed="R105" n="0158b18"/><p xml:id="pX59p0440b1501">引證中。經卽瞻刹經。具云一切諸法。自本來今。性相空
<lb ed="X" n="0440b16"/><lb ed="R105" n="0159a01"/>寂。所言諸法者。統而言之。十法界法也。所謂佛及菩
<lb ed="X" n="0440b17"/><lb ed="R105" n="0159a02"/>薩。乃至地獄等。舊云心法佛法衆生法也。又作世出
<lb ed="X" n="0440b18"/><lb ed="R105" n="0159a03"/>世法。非無此義。上說猶通也。次則涅槃經。其所引文。
<lb ed="X" n="0440b19"/><lb ed="R105" n="0159a04"/>盡出如來性品。一下二句。言本具也。卽下二句。顯修
<lb ed="X" n="0440b20"/><lb ed="R105" n="0159a05"/>成也。迷凡悟聖者。古人所謂。迷者自迷。悟者自悟。一
<lb ed="X" n="0440b21"/><lb ed="R105" n="0159a06"/>性洞然。了無來去。貧女下喩顯也。性常下四句。結上
<lb ed="X" n="0440b22"/><lb ed="R105" n="0159a07"/>兩喩。光喩珠。顯喩藏也。言貧女者。經云一切衆生。悉
<lb ed="X" n="0440b23"/><lb ed="R105" n="0159a08"/>有佛性。常爲無量煩惱所覆。是故衆生不能得見。如
<lb ed="X" n="0440b24"/><lb ed="R105" n="0159a09"/>貧女舍內。多有眞金之藏。家人大小無有知者。時有
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0440c" n="0440c"/>
<lb ed="X" n="0440c01"/><lb ed="R105" n="0159a10"/>異人善知方便。卽於其家。堀出金藏。善男子我今普
<lb ed="X" n="0440c02"/><lb ed="R105" n="0159a11"/>示。一切衆生。所有佛性。爲諸煩惱之所覆蔽。如彼貧
<lb ed="X" n="0440c03"/><lb ed="R105" n="0159a12"/>女。有眞金藏。不能得見等。力七額珠者。經云譬如王
<lb ed="X" n="0440c04"/><lb ed="R105" n="0159a13"/>家有大力士。其人眉間有金剛珠。與餘力士角力相
<lb ed="X" n="0440c05"/><lb ed="R105" n="0159a14"/>樸。而彼力士以頭觸之。其額上珠。尋沒膚中。都不自
<lb ed="X" n="0440c06"/><lb ed="R105" n="0159a15"/>知。是珠所在。其處有瘡。卽命良醫。欲自療治。及至醫
<lb ed="X" n="0440c07"/><lb ed="R105" n="0159a16"/>時。執鏡以照其面。珠在鏡中。明了顯現。乃至云。一切
<lb ed="X" n="0440c08"/><lb ed="R105" n="0159a17"/>衆生。不能親近善知識故。雖有佛性。皆不能見。而爲
<lb ed="X" n="0440c09"/><lb ed="R105" n="0159a18"/>貪欲嗔恚愚癡之所覆蔽等。深叢覆寶者。謂煩惱性
<lb ed="X" n="0440c10"/><lb ed="R105" n="0159b01"/>中。有如來藏也。移流雜味者。流浪六道受生也。</p><p xml:id="pX59p0440c1019" cb:place="inline">然下
<lb ed="X" n="0440c11"/><lb ed="R105" n="0159b02"/>結顯本有不失也。經云善男子譬如雪山有一味藥。
<lb ed="X" n="0440c12"/><lb ed="R105" n="0159b03"/>名曰樂味<note place="inline">集解云。味體非樂。能生人樂也</note>。在深叢下。人無能見。有人
<lb ed="X" n="0440c13"/><lb ed="R105" n="0159b04"/>聞香。卽知其地。當有是藥。過去往世。有轉輪王。於此
<lb ed="X" n="0440c14"/><lb ed="R105" n="0159b05"/>雪山。爲此藥故。在在處處。造作本筒。以接是藥。是藥
<lb ed="X" n="0440c15"/><lb ed="R105" n="0159b06"/>熟時。從地流出。集本筒中。其味眞正。王旣沒<anchor xml:id="nkr_note_add_0440c1501" n="0440c1501"/><anchor xml:id="beg0440c1501" n="0440c1501"/>已<anchor xml:id="end0440c1501"/>。其後
<lb ed="X" n="0440c16"/><lb ed="R105" n="0159b07"/>是藥。或酢。或鹹。或甜。或苦。或辛。或或淡。如是一味。隨
<lb ed="X" n="0440c17"/><lb ed="R105" n="0159b08"/>其流處。有種種異等。一味藥卽如來藏。在深叢者。喩
<lb ed="X" n="0440c18"/><lb ed="R105" n="0159b09"/>煩惱之多。猶如深林不見此法也。聞香喩始覺也。輪
<lb ed="X" n="0440c19"/><lb ed="R105" n="0159b10"/>王喩妙覺。在在處處接樂入筒者。喩如來方便接生
<lb ed="X" n="0440c20"/><lb ed="R105" n="0159b11"/>入圓覺性中也。其味眞者。喩方便所立種種法門。盡
<lb ed="X" n="0440c21"/><lb ed="R105" n="0159b12"/>是妙法。輪王沒後。喩佛入滅。旣無方便。遂成六道流
<lb ed="X" n="0440c22"/><lb ed="R105" n="0159b13"/>轉也。酢醎等六味。對六道也。本性無玷者。喩衆生佛
<lb ed="X" n="0440c23"/><lb ed="R105" n="0159b14"/>性。雖在六凡深叢中。神通力用相好。與果佛無異也。
<lb ed="X" n="0440c24"/><lb ed="R105" n="0159b15"/>又可。然下二句總結三喩。光卽寶藏額珠。淳卽深叢
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0441a" n="0441a"/>
<lb ed="X" n="0441a01"/><lb ed="R105" n="0159b16"/>美藥也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a0101" n="0441a0101"/><anchor xml:id="beg0441a0101" n="0441a0101"/>已<anchor xml:id="end0441a0101"/>上並顯本具爾。</p>
<lb ed="X" n="0441a02"/><lb ed="R105" n="0159b17"/><p xml:id="pX59p0441a0201">修成。初科中二。前至修顯來。明先佛修顯性具之理。
<lb ed="X" n="0441a03"/><lb ed="R105" n="0159b18"/>後至位極來。明後賢志求不息也。初中前四句。明以
<lb ed="X" n="0441a04"/><lb ed="R105" n="0160a01"/>果顯因。後四句辨因修證果。若然則不墮空見。因果
<lb ed="X" n="0441a05"/><lb ed="R105" n="0160a02"/>灼然。言轉依者。則證無別證。證本自<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a0501" n="0441a0501"/><anchor xml:id="beg0441a0501" n="0441a0501"/>己<anchor xml:id="end0441a0501"/>法身。顯非別
<lb ed="X" n="0441a06"/><lb ed="R105" n="0160a03"/>顯。顯本自有功德。如此則修性不二。生佛一如矣。</p>
<lb ed="X" n="0441a07"/><lb ed="R105" n="0160a04"/><p xml:id="pX59p0441a0701">次志求中。欲使未來皆斆果人修習也。此乃撮略大
<lb ed="X" n="0441a08"/><lb ed="R105" n="0160a05"/>意。正文出涅槃經。彼云譬如二人俱聞。他方有七寶
<lb ed="X" n="0441a09"/><lb ed="R105" n="0160a06"/>山。山有淸泉。其味甘美有能到者。永斷貧窮。服其水
<lb ed="X" n="0441a10"/><lb ed="R105" n="0160a07"/>者。增壽萬歲唯路懸遠。險阻多難。時彼二人。俱欲共
<lb ed="X" n="0441a11"/><lb ed="R105" n="0160a08"/>往。一人莊嚴種種行具。一則空手無所齎持。相與前
<lb ed="X" n="0441a12"/><lb ed="R105" n="0160a09"/>進。路値一人。多齎寶七。七寶具足。二人便前問言。仁
<lb ed="X" n="0441a13"/><lb ed="R105" n="0160a10"/>者彼土實有七寶山耶。其人答言。實有不虗。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a1301" n="0441a1301"/><anchor xml:id="beg0441a1301" n="0441a1301"/>已<anchor xml:id="end0441a1301"/>獲
<lb ed="X" n="0441a14"/><lb ed="R105" n="0160a11"/>寶。飮服其水。唯患路險。多有盜賊。沙滷棘<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a1401" n="0441a1401"/><anchor xml:id="beg0441a1401" n="0441a1401"/>刺<anchor xml:id="end0441a1401"/>。乏於水
<lb ed="X" n="0441a15"/><lb ed="R105" n="0160a12"/>草。往者千萬。達者甚少。聞是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a1501" n="0441a1501"/><anchor xml:id="beg0441a1501" n="0441a1501"/>已<anchor xml:id="end0441a1501"/>。一人卽悔。尋作是
<lb ed="X" n="0441a16"/><lb ed="R105" n="0160a13"/>言。路旣懸遠。艱難非一。往者無量。達者無幾。而我云
<lb ed="X" n="0441a17"/><lb ed="R105" n="0160a14"/>何當能到。彼一人復言。有人能過。我亦當過。若得果
<lb ed="X" n="0441a18"/><lb ed="R105" n="0160a15"/>達。則得如願採取珍寶。飮食甘水。如其不達。以死爲
<lb ed="X" n="0441a19"/><lb ed="R105" n="0160a16"/>期是時二人。一則悔還。一則進步。前到彼山。多獲珍
<lb ed="X" n="0441a20"/><lb ed="R105" n="0160a17"/>寶。如願服水。多齎所有。還其所止。奉養父母。賦給宗
<lb ed="X" n="0441a21"/><lb ed="R105" n="0160a18"/>親。是悔還者。見是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a2101" n="0441a2101"/><anchor xml:id="beg0441a2101" n="0441a2101"/>已<anchor xml:id="end0441a2101"/>。心復生熱。彼去<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a2102" n="0441a2102"/><anchor xml:id="beg0441a2102" n="0441a2102"/>已<anchor xml:id="end0441a2102"/>還。我何爲
<lb ed="X" n="0441a22"/><lb ed="R105" n="0160b01"/>住。卽便莊嚴涉路而去等。七寶山喩涅槃。甘美水喩
<lb ed="X" n="0441a23"/><lb ed="R105" n="0160b02"/>佛性。一人悔者喩初發心懶墯菩薩。一人往者卽久
<lb ed="X" n="0441a24"/><lb ed="R105" n="0160b03"/>修精進菩薩。險道喩生死。賊喩四魔。棘<anchor xml:id="nkr_note_add_0441a2401" n="0441a2401"/><anchor xml:id="beg0441a2401" n="0441a2401"/>刺<anchor xml:id="end0441a2401"/>喩煩惱。無
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0441b" n="0441b"/>
<lb ed="X" n="0441b01"/><lb ed="R105" n="0160b04"/>水草喩難得善知識不習方便也。中間路値一人卽
<lb ed="X" n="0441b02"/><lb ed="R105" n="0160b05"/>喩佛也。</p>
<lb ed="X" n="0441b03"/><lb ed="R105" n="0160b06"/><p xml:id="pX59p0441b0301">次約乘勸中分三。初至赴感來。明先聖<anchor xml:id="nkr_note_add_0441b0301" n="0441b0301"/><anchor xml:id="beg0441b0301" n="0441b0301"/>已<anchor xml:id="end0441b0301"/>證。我至下
<lb ed="X" n="0441b04"/><lb ed="R105" n="0160b07"/>凡來。顯後賢志求。一至末文來。思惟起行。初中上三
<lb ed="X" n="0441b05"/><lb ed="R105" n="0160b08"/>句。明諸佛眞身所證之理不別。下三句明應身利物
<lb ed="X" n="0441b06"/><lb ed="R105" n="0160b09"/>之念無偏。此乘無權者。則知三乘乃權設爾。以於一
<lb ed="X" n="0441b07"/><lb ed="R105" n="0160b10"/>佛乘。分別說三故。佛乘乃實法非權。以十方佛土。唯
<lb ed="X" n="0441b08"/><lb ed="R105" n="0160b11"/>一乘法故。然而爲寶故施權。權中有實。開權顯實。實
<lb ed="X" n="0441b09"/><lb ed="R105" n="0160b12"/>假權成。是則權實不二。故言此乘無也。樊籠乃狗束
<lb ed="X" n="0441b10"/><lb ed="R105" n="0160b13"/>衆生之具爾。木作曰樊。竹作曰籠。爾雅云。樊卽籠也。
<lb ed="X" n="0441b11"/><lb ed="R105" n="0160b14"/>倍宜作俯。恐傳誤。赴感卽應身起同體大悲。以赴生
<lb ed="X" n="0441b12"/><lb ed="R105" n="0160b15"/>靈所求。卽恩德也。以佛一乘性顯故能應。衆生理具
<lb ed="X" n="0441b13"/><lb ed="R105" n="0160b16"/>一乘故能感。二我之下二句。顯生佛一如。彼下二句明
<lb ed="X" n="0441b14"/><lb ed="R105" n="0160b17"/>佛先覺悟。我下二句難<anchor xml:id="nkr_note_add_0441b1401" n="0441b1401"/><anchor xml:id="beg0441b1401" n="0441b1401"/>已<anchor xml:id="end0441b1401"/>沉淪。盤桓謂不能進德修
<lb ed="X" n="0441b15"/><lb ed="R105" n="0160b18"/>業。周易屯赴云。初九盤桓。注云處屯之初。動則生疑。
<lb ed="X" n="0441b16"/><lb ed="R105" n="0161a01"/>不可以進。故曰盤桓。</p><p xml:id="pX59p0441b1609" cb:place="inline">三一思下明省覺須修。今若不
<lb ed="X" n="0441b17"/><lb ed="R105" n="0161a02"/>修。後生無託。何據者。據猶託也。亦依也。</p>
<lb ed="X" n="0441b18"/><lb ed="R105" n="0161a03"/><p xml:id="pX59p0441b1801">三明所修法中。初總明三學。上二句明伏滅惑業。下
<lb ed="X" n="0441b19"/><lb ed="R105" n="0161a04"/>二句謂淘汰三身。承謂承受遵謂依行。梵網喩聖人
<lb ed="X" n="0441b20"/><lb ed="R105" n="0161a05"/>立敎多門。魚龍喩衆生惑業深重。梵者淨也。網者。林
<lb ed="X" n="0441b21"/><lb ed="R105" n="0161a06"/>氏小說云。可以捕禽獸也。</p><p xml:id="pX59p0441b2111" cb:place="inline">注中內字可作瞋。以對下
<lb ed="X" n="0441b22"/><lb ed="R105" n="0161a07"/>欲貪也。鯨乃水族之大者。雌曰鯢。崔豹。古今注云。大
<lb ed="X" n="0441b23"/><lb ed="R105" n="0161a08"/>者長千里。小者數丈。皷浪成雪。水族驚畏。三身憑三
<lb ed="X" n="0441b24"/><lb ed="R105" n="0161a09"/>學者。以戒揖法身。定顯報身。慧明應身。且就文總對
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0441c" n="0441c"/>
<lb ed="X" n="0441c01"/><lb ed="R105" n="0161a10"/>三學。若據下文。戒分三種。別對三身。次科初總叙。一
<lb ed="X" n="0441c02"/><lb ed="R105" n="0161a11"/>下別配。約下結歸自心。</p>
<lb ed="X" n="0441c03"/><lb ed="R105" n="0161a12"/><p xml:id="pX59p0441c0301">初中爰乃語詞也。爾雅云。曰于爰曰也。三身本者。卽
<lb ed="X" n="0441c04"/><lb ed="R105" n="0161a13"/>依因之義也。律儀。言斷惡者。謂惡無不離。起證道行。
<lb ed="X" n="0441c05"/><lb ed="R105" n="0161a14"/>是斷德因。修成法身故曰也。瓔珞經云。律儀戒謂十
<lb ed="X" n="0441c06"/><lb ed="R105" n="0161a15"/>波羅夷。菩薩戒疏云。攝律儀能令心住。</p><p xml:id="pX59p0441c0616" cb:place="inline">注中顯意。德
<lb ed="X" n="0441c07"/><lb ed="R105" n="0161a16"/>現卽見本法身矣。</p><p xml:id="pX59p0441c0708" cb:place="inline">善法。言修諸善者。謂善無不攝。卽
<lb ed="X" n="0441c08"/><lb ed="R105" n="0161a17"/>身口意善。及聞思修三慧。六度萬行。助道等法。是智
<lb ed="X" n="0441c09"/><lb ed="R105" n="0161a18"/>德因。修成報佛。瓔珞經云。攝善法者。謂八萬四千法
<lb ed="X" n="0441c10"/><lb ed="R105" n="0161b01"/>門。戒疏云。攝善法。自成佛法。</p><p xml:id="pX59p0441c1012" cb:place="inline">注中。止作二善。攝一切
<lb ed="X" n="0441c11"/><lb ed="R105" n="0161b02"/>善。無不盡故。攝衆生。言慈濟有心者。謂生無不度。起
<lb ed="X" n="0441c12"/><lb ed="R105" n="0161b03"/>不住道。是恩德因。修成化佛。瓔珞經云。攝衆生。謂慈
<lb ed="X" n="0441c13"/><lb ed="R105" n="0161b04"/>悲喜捨。化及有情。令得安樂。戒疏云。攝衆生。成就衆
<lb ed="X" n="0441c14"/><lb ed="R105" n="0161b05"/>生。</p><p xml:id="pX59p0441c1402" cb:place="inline">注中。化佛無心者。以化作故。隨感便應者。如水中
<lb ed="X" n="0441c15"/><lb ed="R105" n="0161b06"/>月故。意用齊者。從法身生故。至眞同觀故。</p>
<lb ed="X" n="0441c16"/><lb ed="R105" n="0161b07"/><p xml:id="pX59p0441c1601">三結歸中。初二句卽說一爲三。境下二句卽說三爲
<lb ed="X" n="0441c17"/><lb ed="R105" n="0161b08"/>一。雖三一不同。無非一心。本有言境。非心外者。以三
<lb ed="X" n="0441c18"/><lb ed="R105" n="0161b09"/>身之境。卽行人自心。心外無法。一切諸法。悉自心生
<lb ed="X" n="0441c19"/><lb ed="R105" n="0161b10"/>離心外求。去道轉遠。卽六妙云。何爲諸法之源。所謂
<lb ed="X" n="0441c20"/><lb ed="R105" n="0161b11"/>衆生心也。苦能如是。斯爲正見。若心外求。名爲邪見。
<lb ed="X" n="0441c21"/><lb ed="R105" n="0161b12"/>淸涼心要云。心心作佛。無一心而非佛心。處處道成。
<lb ed="X" n="0441c22"/><lb ed="R105" n="0161b13"/>無一塵而非佛國。又經云。是心是佛。是心作佛。諸佛
<lb ed="X" n="0441c23"/><lb ed="R105" n="0161b14"/>正徧知海。從心想生等。百慮咸歸者。周易繫辭云。天
<lb ed="X" n="0441c24"/><lb ed="R105" n="0161b15"/>下何思何慮。天下同歸而殊途。一致而百慮。天下何
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0442a" n="0442a"/>
<lb ed="X" n="0442a01"/><lb ed="R105" n="0161b16"/>思何慮。大師借彼語爾。</p>
<lb ed="X" n="0442a02"/><lb ed="R105" n="0161b17"/><p xml:id="pX59p0442a0201">廣陳中初科。上四句明道俗所修並先奉戒。功德本
<lb ed="X" n="0442a03"/><lb ed="R105" n="0161b18"/>者卽經云。戒爲無上菩提本。又經云依因此戒。得生
<lb ed="X" n="0442a04"/><lb ed="R105" n="0162a01"/>禪定等。道初者。未有出家人不先受戒。俗歸者。卽耶
<lb ed="X" n="0442a05"/><lb ed="R105" n="0162a02"/>輸父見佛。先爲受三歸。提謂長者是佛初受五戒人。
<lb ed="X" n="0442a06"/><lb ed="R105" n="0162a03"/>故曰必先敬受。隨下二句叙圓意。戒隨境發。一一境
<lb ed="X" n="0442a07"/><lb ed="R105" n="0162a04"/>中。並具三聚。擧一卽三。非前非後。如下約心顯戒。圓
<lb ed="X" n="0442a08"/><lb ed="R105" n="0162a05"/>融可知。</p>
<lb ed="X" n="0442a09"/><lb ed="R105" n="0162a06"/><p xml:id="pX59p0442a0901">次科約本跡。以顯三佛。初正明約心奉戒。旣三一不
<lb ed="X" n="0442a10"/><lb ed="R105" n="0162a07"/>定。因戒感果。則三佛亦然。謂法身卽報應。報應卽法
<lb ed="X" n="0442a11"/><lb ed="R105" n="0162a08"/>身等。若非圓解。因果不差。亦難究茲。三一不異故下
<lb ed="X" n="0442a12"/><lb ed="R105" n="0162a09"/>引證不定三也。以生身卽法身故。經卽涅槃。彼第四
<lb ed="X" n="0442a13"/><lb ed="R105" n="0162a10"/>云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0442a1301" n="0442a1301"/><anchor xml:id="beg0442a1301" n="0442a1301"/>已<anchor xml:id="end0442a1301"/>久從無量劫來。離於愛欲。我今此身卽是法
<lb ed="X" n="0442a14"/><lb ed="R105" n="0162a11"/>身。隨順世間。示現八胎。維摩經亦云。當樂佛身。所以
<lb ed="X" n="0442a15"/><lb ed="R105" n="0162a12"/>者何。佛身者卽是法身也。又維摩<anchor xml:id="nkr_note_add_0442a1501" n="0442a1501"/><anchor xml:id="beg0442a1501" n="0442a1501"/>詰<anchor xml:id="end0442a1501"/>語阿難言。如來
<lb ed="X" n="0442a16"/><lb ed="R105" n="0162a13"/>身。卽法身是也。又下證不定一也。以生身異法身故。
<lb ed="X" n="0442a17"/><lb ed="R105" n="0162a14"/>並爲時機見異。隨說不同爾。</p>
<lb ed="X" n="0442a18"/><lb ed="R105" n="0162a15"/><p xml:id="pX59p0442a1801">通指化意中。初二句。乃佛本爲高山王機。說華嚴頓
<lb ed="X" n="0442a19"/><lb ed="R105" n="0162a16"/>敎。隔出聲聞。獨諸菩薩。獲大法利。卽華嚴第五十云。
<lb ed="X" n="0442a20"/><lb ed="R105" n="0162a17"/>譬如日出於<name role="" type="person">閻浮提</name>。光照一切諸<name role="" type="person">須彌山</name>等。次句乃
<lb ed="X" n="0442a21"/><lb ed="R105" n="0162a18"/>機緣非利故。寢大施小。漸次而說。卽指鹿苑至鶴林
<lb ed="X" n="0442a22"/><lb ed="R105" n="0162b01"/>一期敎法也。所言下乘者。對上華嚴得名也。後席者。
<lb ed="X" n="0442a23"/><lb ed="R105" n="0162b02"/>以先說華嚴平等法界。後說隨機漸法故曰也。摩竭。
<lb ed="X" n="0442a24"/><lb ed="R105" n="0162b03"/>或云<name role="" type="person">摩竭提</name><name role="" type="person">摩伽陀</name>等。正云<name role="" type="person">摩揭陀</name>。此言善勝無惱
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0442b" n="0442b"/>
<lb ed="X" n="0442b01"/><lb ed="R105" n="0162b04"/>害甘露處等。卽如來始成正覺處。祇園。或云祇桓祇
<lb ed="X" n="0442b02"/><lb ed="R105" n="0162b05"/>陀祇樹逝多善多。並翻勝氏。卽<name role="" type="person">祇陀太子</name>施樹。給孤
<lb ed="X" n="0442b03"/><lb ed="R105" n="0162b06"/>獨長者捨園。是如來行化之處也。衆說備之者。如陳
<lb ed="X" n="0442b04"/><lb ed="R105" n="0162b07"/>朝眞諦三藏。立二種敎。統收衆說。一漸二頓。言漸卽
<lb ed="X" n="0442b05"/><lb ed="R105" n="0162b08"/>約漸悟菩薩。大由小起。具有乘之名爲漸敎。卽涅槃
<lb ed="X" n="0442b06"/><lb ed="R105" n="0162b09"/>等經。若直頓機。大不由小起。唯菩薩乘。如華嚴等。如
<lb ed="X" n="0442b07"/><lb ed="R105" n="0162b10"/>隋天台智者。則約五時五昧四敎八敎。種種不同。如
<lb ed="X" n="0442b08"/><lb ed="R105" n="0162b11"/>唐圭峰禪師云。西域此方。古今諸德。立宗判敎。離合
<lb ed="X" n="0442b09"/><lb ed="R105" n="0162b12"/>有殊。或一味不分。或開宗料揀。言不分者。此有五意。
<lb ed="X" n="0442b10"/><lb ed="R105" n="0162b13"/>一理本一味殊途同歸故。二一音普應。一雨並滋故。
<lb ed="X" n="0442b11"/><lb ed="R105" n="0162b14"/>三原佛本意。爲一事故。四隨一一文。衆解不同故。五
<lb ed="X" n="0442b12"/><lb ed="R105" n="0162b15"/>多種說法。成枝流故。故不可分。如後魏<name role="" type="person">菩提流支</name>姚
<lb ed="X" n="0442b13"/><lb ed="R105" n="0162b16"/>秦羅什。立一音敎。卽此意也。其開宗料揀者。一理雖
<lb ed="X" n="0442b14"/><lb ed="R105" n="0162b17"/>一味。詮有淺深故。二佛雖一音敎隨機異故。三本意
<lb ed="X" n="0442b15"/><lb ed="R105" n="0162b18"/>未申。隨他意語故。四言有通別。就義顯說故。五由辨
<lb ed="X" n="0442b16"/><lb ed="R105" n="0163a01"/>權實。不住枝流故。六王之密語。語同事別故。七不識
<lb ed="X" n="0442b17"/><lb ed="R105" n="0163a02"/>佛意。以深爲淺。吿於大利。以淺爲深。虗其功故。八諸
<lb ed="X" n="0442b18"/><lb ed="R105" n="0163a03"/>佛菩薩。亦自分故。以斯等意。是故分之。若依賢首大
<lb ed="X" n="0442b19"/><lb ed="R105" n="0163a04"/>師。統收爲五。一小乘敎。二大乘始敎。三大乘終敎。四
<lb ed="X" n="0442b20"/><lb ed="R105" n="0163a05"/>一乘頓敎。五圓敎。<anchor xml:id="nkr_note_add_0442b2001" n="0442b2001"/><anchor xml:id="beg0442b2001" n="0442b2001"/>已<anchor xml:id="end0442b2001"/>上諸家。雖判敎不同。並依經論
<lb ed="X" n="0442b21"/><lb ed="R105" n="0163a06"/>分辨。意歸一體之理也。鏡者曉也。明也。</p>
<lb ed="X" n="0442b22"/><lb ed="R105" n="0163a07"/><p xml:id="pX59p0442b2201">辨性相中。初科上句結前。下句生後。次科彰益中。上
<lb ed="X" n="0442b23"/><lb ed="R105" n="0163a08"/>六句指由緣中所說。修性因果。三戒三佛等。圓解圓
<lb ed="X" n="0442b24"/><lb ed="R105" n="0163a09"/>修。欲使行者。因此言說。而心花開發。猶若燈明。然後
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0442c" n="0442c"/>
<lb ed="X" n="0442c01"/><lb ed="R105" n="0163a10"/>詮一體三寶性相。使其行者。心無所着。故下結略。云
<lb ed="X" n="0442c02"/><lb ed="R105" n="0163a11"/>捨筏可也。筏般筏也。又編木曰排。編竹曰筏。乃渡江
<lb ed="X" n="0442c03"/><lb ed="R105" n="0163a12"/>河之具爾。金剛般若云。知我說法。如筏喩者。法尙應
<lb ed="X" n="0442c04"/><lb ed="R105" n="0163a13"/>捨。何況非法。是也。又可。上四句叙其來意。下四句顯
<lb ed="X" n="0442c05"/><lb ed="R105" n="0163a14"/>其要旨爾。</p>
<lb ed="X" n="0442c06"/><lb ed="R105" n="0163a15"/><p xml:id="pX59p0442c0601">正顯性相中。初科言知性本淨名佛者。由能自覺故
<lb ed="X" n="0442c07"/><lb ed="R105" n="0163a16"/>也。且心之爲物。妙不可思。卓然獨立。諸佛得此心曰
<lb ed="X" n="0442c08"/><lb ed="R105" n="0163a17"/>菩提。且未甞謂淨。衆生迷此心曰生死。亦未甞有穢。
<lb ed="X" n="0442c09"/><lb ed="R105" n="0163a18"/>然於無所覺中。而忽然有覺。強號爲佛。佛旣如是。法
<lb ed="X" n="0442c10"/><lb ed="R105" n="0163b01"/>僧亦然。三寶一體。亦強分三。但知。無染爲法。無壅爲
<lb ed="X" n="0442c11"/><lb ed="R105" n="0163b02"/>僧。可也。今下通示三寶。或可。別顯正覺。然覺性常住。
<lb ed="X" n="0442c12"/><lb ed="R105" n="0163b03"/>群生沉迷。故言不覺。因敎解悟。故名始覺。所解未圓。
<lb ed="X" n="0442c13"/><lb ed="R105" n="0163b04"/>名等覺。究竟眞常。名妙覺。說有次第。理無次第。然性
<lb ed="X" n="0442c14"/><lb ed="R105" n="0163b05"/>體圓融。無施不克。修性不二。生佛一如。一切諸法。全
<lb ed="X" n="0442c15"/><lb ed="R105" n="0163b06"/>心發現。可謂觀一心。見一切心及一切法。觀一法。見
<lb ed="X" n="0442c16"/><lb ed="R105" n="0163b07"/>一切法及一切心。觀菩提涅槃。見一切煩惱生死。觀
<lb ed="X" n="0442c17"/><lb ed="R105" n="0163b08"/>煩惱生死。見菩提涅槃。觀一佛。見一切衆生及諸佛。
<lb ed="X" n="0442c18"/><lb ed="R105" n="0163b09"/>觀一衆生。見一切佛及一切衆生。非內非外。不異不
<lb ed="X" n="0442c19"/><lb ed="R105" n="0163b10"/>一。是謂一性妙體不可思議。學者思者。說者行者。誠
<lb ed="X" n="0442c20"/><lb ed="R105" n="0163b11"/>能達此。則一體三寶。豈遠乎哉。此之一法。人多不信。
<lb ed="X" n="0442c21"/><lb ed="R105" n="0163b12"/>自沉<anchor xml:id="nkr_note_add_0442c2101" n="0442c2101"/><anchor xml:id="beg0442c2101" n="0442c2101"/>己<anchor xml:id="end0442c2101"/>靈。如高僧傳云。順璟<anchor xml:id="nkr_note_add_0442c2102" n="0442c2102"/><anchor xml:id="beg0442c2102" n="0442c2102"/>樂<anchor xml:id="end0442c2102"/>浪耶人。常覽華嚴經。見
<lb ed="X" n="0442c22"/><lb ed="R105" n="0163b13"/>始從發心便<anchor xml:id="nkr_note_add_0442c2201" n="0442c2201"/><anchor xml:id="beg0442c2201" n="0442c2201"/>已<anchor xml:id="end0442c2201"/>成佛。乃生謗毀。當啓手足。時扶掖下
<lb ed="X" n="0442c23"/><lb ed="R105" n="0163b14"/>地地便徐裂。璟身俄墜。生陷地獄。至今有坑。號順璟
<lb ed="X" n="0442c24"/><lb ed="R105" n="0163b15"/>捺落迦也。眞行道者。當信<anchor xml:id="nkr_note_add_0442c2401" n="0442c2401"/><anchor xml:id="beg0442c2401" n="0442c2401"/>己<anchor xml:id="end0442c2401"/>靈。不須外覓矣。</p>
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0443a" n="0443a"/>
<lb ed="X" n="0443a01"/><lb ed="R105" n="0163b16"/><p xml:id="pX59p0443a0101">結勸中。初四句敎令勤修。俗下引俗勵道。初中上二
<lb ed="X" n="0443a02"/><lb ed="R105" n="0163b17"/>句使依敎修練。下二句俾無縱怠情。俗云者。尙書中
<lb ed="X" n="0443a03"/><lb ed="R105" n="0163b18"/>誠時君也。彼注云。聖人無念善。則爲狂人。狂人能念
<lb ed="X" n="0443a04"/><lb ed="R105" n="0164a01"/>善。則爲聖人。言桀紂實非狂愚。以不念善故滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0443a0401" n="0443a0401"/><anchor xml:id="beg0443a0401" n="0443a0401"/>已<anchor xml:id="end0443a0401"/>。古
<lb ed="X" n="0443a05"/><lb ed="R105" n="0164a02"/>人云。堯舜諤諤而昌。桀紂唯唯而壬。是也。</p>
<lb ed="X" n="0443a06"/><lb ed="R105" n="0164a03"/><p xml:id="pX59p0443a0601">問答躡難中。此問因前心本淨。悟解無邪名佛。故假
<lb ed="X" n="0443a07"/><lb ed="R105" n="0164a04"/>設之。初二句責其無憑。次二句言下凡未能發智。後
<lb ed="X" n="0443a08"/><lb ed="R105" n="0164a05"/>二句指其狂妄。初言卿者。猶今人稱賢古無制約。例
<lb ed="X" n="0443a09"/><lb ed="R105" n="0164a06"/>皆呼之。如漢孟喜父。時人以孟卿呼之。彌天誡衆亦
<lb ed="X" n="0443a10"/><lb ed="R105" n="0164a07"/>曰卿等。後代帝王。專其稱下。無敢<anchor xml:id="nkr_note_add_0443a1001" n="0443a1001"/><anchor xml:id="beg0443a1001" n="0443a1001"/>僭<anchor xml:id="end0443a1001"/>用矣。念念識心
<lb ed="X" n="0443a11"/><lb ed="R105" n="0164a08"/>者。識謂妄識悟之成性。迷故稱識。以善惡俱包故也。
<lb ed="X" n="0443a12"/><lb ed="R105" n="0164a09"/>言非智者。非出世聖智也。一擧騰九萬。出莊子。彼云。
<lb ed="X" n="0443a13"/><lb ed="R105" n="0164a10"/>北冥有魚。其名曰鯤。鯤之大不知其幾千里也。化而
<lb ed="X" n="0443a14"/><lb ed="R105" n="0164a11"/>爲鳥。其名爲鵬。鵬之背不知其幾千里也。怒而飛。其
<lb ed="X" n="0443a15"/><lb ed="R105" n="0164a12"/>翼若垂天之雲。是鳥也。海運則將徙於南冥。南冥者
<lb ed="X" n="0443a16"/><lb ed="R105" n="0164a13"/>天池也。鵬之徒於南冥也。水擊三千里。搏扶搖而上
<lb ed="X" n="0443a17"/><lb ed="R105" n="0164a14"/>者九萬里。意謂凡夫不可卽時成佛也。</p>
<lb ed="X" n="0443a18"/><lb ed="R105" n="0164a15"/><p xml:id="pX59p0443a1801">正答中二。初正答來問。二是知下勸開發解行。初中
<lb ed="X" n="0443a19"/><lb ed="R105" n="0164a16"/>前二句以心道對論。爲山下法譬合辨。故萬下將世
<lb ed="X" n="0443a20"/><lb ed="R105" n="0164a17"/>事與劫數校量。初中以佛法太高。實難窮盡。次句謂
<lb ed="X" n="0443a21"/><lb ed="R105" n="0164a18"/>心實易求。<anchor xml:id="nkr_note_add_0443a2101" n="0443a2101"/><anchor xml:id="beg0443a2101" n="0443a2101"/>但<anchor xml:id="end0443a2101"/>無自見之明。故多惑爾。先德有言。太近
<lb ed="X" n="0443a22"/><lb ed="R105" n="0164b01"/>至易。無如自心。出死入生。了不知覺。次二句中。爲山
<lb ed="X" n="0443a23"/><lb ed="R105" n="0164b02"/>基一實者。箸取土籠也。論語云。譬如爲山未成一簣
<lb ed="X" n="0443a24"/><lb ed="R105" n="0164b03"/>止吾止也。譬如平地雖覆一簣進吾往也。誠人不可
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0443b" n="0443b"/>
<lb ed="X" n="0443b01"/><lb ed="R105" n="0164b04"/>中道而廢矣。此譬喩也。爲佛起初念者。言其始也。三
<lb ed="X" n="0443b02"/><lb ed="R105" n="0164b05"/>劫之功。言其終也。念念不停。乃可及爾。故華嚴云。初
<lb ed="X" n="0443b03"/><lb ed="R105" n="0164b06"/>發心時。便成正覺。又云一念普觀無量劫。無去無來
<lb ed="X" n="0443b04"/><lb ed="R105" n="0164b07"/>無所住。如是了知三世事。超諸方便成十方。此法說
<lb ed="X" n="0443b05"/><lb ed="R105" n="0164b08"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0443b06"/><lb ed="R105" n="0164b09"/><p xml:id="pX59p0443b0601">校量中。言初步者。伯陽。云千里之行。始於發足。合抱
<lb ed="X" n="0443b07"/><lb ed="R105" n="0164b10"/>之本。始於毫末。今言萬里。乃趣擧爾三劫。卽三阿僧
<lb ed="X" n="0443b08"/><lb ed="R105" n="0164b11"/>祇劫。此翻無數時分。所言三者。且據釋迦修菩薩道。
<lb ed="X" n="0443b09"/><lb ed="R105" n="0164b12"/>從古釋迦至毗婆尸。値七萬五千佛。名第一阿僧祇。
<lb ed="X" n="0443b10"/><lb ed="R105" n="0164b13"/>從婆尸至然燈値七萬六千佛。名第二阿僧祇。從然
<lb ed="X" n="0443b11"/><lb ed="R105" n="0164b14"/>燈至尸棄値七萬七千佛。名第三阿僧祇。故總言三
<lb ed="X" n="0443b12"/><lb ed="R105" n="0164b15"/>劫也。</p>
<lb ed="X" n="0443b13"/><lb ed="R105" n="0164b16"/><p xml:id="pX59p0443b1301">次開解行中。此約法華開示悟入爲言。常步此心者。
<lb ed="X" n="0443b14"/><lb ed="R105" n="0164b17"/>卽一體三寶也。開示卽如來開顯。悟入卽前機獲益
<lb ed="X" n="0443b15"/><lb ed="R105" n="0164b18"/>也。不外來誠內起。互其言爾。若能了達三界唯心。萬
<lb ed="X" n="0443b16"/><lb ed="R105" n="0165a01"/>法唯識者。卽知心外無法。百慮咸歸能禮所禮。但自
<lb ed="X" n="0443b17"/><lb ed="R105" n="0165a02"/>心生。故南嶽云。但向<anchor xml:id="nkr_note_add_0443b1701" n="0443b1701"/><anchor xml:id="beg0443b1701" n="0443b1701"/>己<anchor xml:id="end0443b1701"/>求。莫從他覓。覓亦不得。得亦
<lb ed="X" n="0443b18"/><lb ed="R105" n="0165a03"/>不眞。當知此心唯聖究盡。凡夫若覺。卽是聖人。雖然
<lb ed="X" n="0443b19"/><lb ed="R105" n="0165a04"/>如是論不云乎。智度大海。唯佛窮底也。</p>
<lb ed="X" n="0443b20"/><lb ed="R105" n="0165a05"/><p xml:id="pX59p0443b2001">引證中。經卽觀無量壽佛經具云。諸佛如來是法界
<lb ed="X" n="0443b21"/><lb ed="R105" n="0165a06"/>身。入一。切衆生心想中。是故汝等心想佛時等。智者
<lb ed="X" n="0443b22"/><lb ed="R105" n="0165a07"/>大師云。入一切衆生心想中者。衆生心淨。法身自在
<lb ed="X" n="0443b23"/><lb ed="R105" n="0165a08"/>故。言入衆生心想中。如似白日舛天。影現百川。又云。
<lb ed="X" n="0443b24"/><lb ed="R105" n="0165a09"/>得此觀佛三昧。解入想應故。言入心想中也。是心作
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0443c" n="0443c"/>
<lb ed="X" n="0443c01"/><lb ed="R105" n="0165a10"/>佛者。佛本是無。心淨故有。亦因此三昧心終成作佛
<lb ed="X" n="0443c02"/><lb ed="R105" n="0165a11"/>也。是心是佛者。向聞佛本是無。心淨故有。便謂條然
<lb ed="X" n="0443c03"/><lb ed="R105" n="0165a12"/>有異故。言卽是心外無佛也。此證前心性本淨悟解
<lb ed="X" n="0443c04"/><lb ed="R105" n="0165a13"/>無邪名佛矣。</p>
<lb ed="X" n="0443c05"/><lb ed="R105" n="0165a14"/><p xml:id="pX59p0443c0501">結勸中。前四句以克明心性。念念不<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c0501" n="0443c0501"/><anchor xml:id="beg0443c0501" n="0443c0501"/>已<anchor xml:id="end0443c0501"/>。必至成就。言
<lb ed="X" n="0443c06"/><lb ed="R105" n="0165a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0443c0601" n="0443c0601"/><anchor xml:id="beg0443c0601" n="0443c0601"/>斂<anchor xml:id="end0443c0601"/>念者。遵奉開示也。淸淨者。悟入有歸也。志下四句
<lb ed="X" n="0443c07"/><lb ed="R105" n="0165a16"/>暗排凡外。不從正道。忘<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c0701" n="0443c0701"/><anchor xml:id="beg0443c0701" n="0443c0701"/>己<anchor xml:id="end0443c0701"/>他覓。背道求福也。甫猶言
<lb ed="X" n="0443c08"/><lb ed="R105" n="0165a17"/>豈也。以外求之徒。豈可當於行道矣。或可語解。言世
<lb ed="X" n="0443c09"/><lb ed="R105" n="0165a18"/>福者。如凡夫持五八戒。布施行仁。外道坐禪習定。雖
<lb ed="X" n="0443c10"/><lb ed="R105" n="0165b01"/>權力能不達無我。終爲世福。如<g ref="#CB15106">鬱</g>頭藍等。故下四句
<lb ed="X" n="0443c11"/><lb ed="R105" n="0165b02"/>對辨得失。身子卽舍利弗母好身才是身之子。故云
<lb ed="X" n="0443c12"/><lb ed="R105" n="0165b03"/>身子。或云鶖子。以母目如鶖鷺故。言不思者。如智論
<lb ed="X" n="0443c13"/><lb ed="R105" n="0165b04"/>第十四云。舍利弗六十劫修菩薩道。欲度布施河。時
<lb ed="X" n="0443c14"/><lb ed="R105" n="0165b05"/>有乞人。求乞其眼。舍利弗言。此無所任。何以索之。若
<lb ed="X" n="0443c15"/><lb ed="R105" n="0165b06"/>須我身。及財物者。當以相與。答言。不須汝身。幷以財
<lb ed="X" n="0443c16"/><lb ed="R105" n="0165b07"/>物。唯欲得眼。若汝實行檀者。以眼見與。爾時舍利弗
<lb ed="X" n="0443c17"/><lb ed="R105" n="0165b08"/>出一眼與之。乞者得眼。於舍利弗前。瞋之嫌臭。唾而
<lb ed="X" n="0443c18"/><lb ed="R105" n="0165b09"/>投地。便以脚踏。舍利弗思惟言。如此弊人等。難可度
<lb ed="X" n="0443c19"/><lb ed="R105" n="0165b10"/>也。眼實無用。而強索之。旣得脚踏。何惡之其如此人
<lb ed="X" n="0443c20"/><lb ed="R105" n="0165b11"/>輩不可度也。不如自度早脫生死。思惟是<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c2001" n="0443c2001"/><anchor xml:id="beg0443c2001" n="0443c2001"/>已<anchor xml:id="end0443c2001"/>。於菩薩
<lb ed="X" n="0443c21"/><lb ed="R105" n="0165b12"/>道。退向小乘。是名不到彼岸等。難陀名難陀女。此云
<lb ed="X" n="0443c22"/><lb ed="R105" n="0165b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0443c2201" n="0443c2201"/><anchor xml:id="beg0443c2201" n="0443c2201"/>歡<anchor xml:id="end0443c2201"/>喜。言整慮拔神者。賢愚第十卷卷云。佛在舍衛有
<lb ed="X" n="0443c23"/><lb ed="R105" n="0165b14"/>女名難陀。乞丐自活。見諸國王人民。供養佛僧。自心
<lb ed="X" n="0443c24"/><lb ed="R105" n="0165b15"/>思惟。我之宿罪。生處貧賤。雖遇福田。無有種子。便行
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0444a" n="0444a"/>
<lb ed="X" n="0444a01"/><lb ed="R105" n="0165b16"/>乞丐。以作微供。唯得一錢。持詣油家。具語所懷。油主
<lb ed="X" n="0444a02"/><lb ed="R105" n="0165b17"/>憐慜。增倍與油。得<anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0201" n="0444a0201"/><anchor xml:id="beg0444a0201" n="0444a0201"/>已<anchor xml:id="end0444a0201"/>難喜。足作一燈。奉上世尊。自立
<lb ed="X" n="0444a03"/><lb ed="R105" n="0165b18"/>誓願。我今貧窮。用是小燈。供養於佛。以此功德。令我
<lb ed="X" n="0444a04"/><lb ed="R105" n="0166a01"/>來世。得智慧燈。除滅一切衆生垢暗。作是誓<anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0401" n="0444a0401"/><anchor xml:id="beg0444a0401" n="0444a0401"/>已<anchor xml:id="end0444a0401"/>。禮佛
<lb ed="X" n="0444a05"/><lb ed="R105" n="0166a02"/>而去。乃至竟夜。諸燈盡滅。唯此獨然。是時目連次當
<lb ed="X" n="0444a06"/><lb ed="R105" n="0166a03"/>直日。欲取滅之。卽擧手扇。復以衣扇。燈明不損。佛語
<lb ed="X" n="0444a07"/><lb ed="R105" n="0166a04"/>目連。今此燈者。非汝聲聞之所傾動。正使四大海水。
<lb ed="X" n="0444a08"/><lb ed="R105" n="0166a05"/>以用灌之。毗嵐風吹之。亦不能滅。此是發大心人所
<lb ed="X" n="0444a09"/><lb ed="R105" n="0166a06"/>施。佛說是<anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0901" n="0444a0901"/><anchor xml:id="beg0444a0901" n="0444a0901"/>已<anchor xml:id="end0444a0901"/>。難陀女復來。頭面作禮。佛卽授記未來
<lb ed="X" n="0444a10"/><lb ed="R105" n="0166a07"/>世過二阿僧祇劫。當得作佛。號曰燈光。十號具足。是
<lb ed="X" n="0444a11"/><lb ed="R105" n="0166a08"/>知身子違大之失。難陀順理之得也。</p>
<lb ed="X" n="0444a12"/><lb ed="R105" n="0166a09"/><p xml:id="pX59p0444a1201">二緣理中。問曰。理有大小。敎有偏圓。今此緣理。爲大
<lb ed="X" n="0444a13"/><lb ed="R105" n="0166a10"/>爲小耶。答據下引證。則依多論以明斷證。乃小乘理
<lb ed="X" n="0444a14"/><lb ed="R105" n="0166a11"/>也。及至下文釋寶合喩。云三乘歸仰。則知。大師借小
<lb ed="X" n="0444a15"/><lb ed="R105" n="0166a12"/>乘之語。正意在於大乘也。緣謂心緣。理卽性理。謂依
<lb ed="X" n="0444a16"/><lb ed="R105" n="0166a13"/>三學之言。稱前一體修顯。故曰緣理。又在迷謂之識。
<lb ed="X" n="0444a17"/><lb ed="R105" n="0166a14"/>卽一體也。悟故乃稱理爾。</p>
<lb ed="X" n="0444a18"/><lb ed="R105" n="0166a15"/><p xml:id="pX59p0444a1801">明佛寶正出體中。初科分二。初三句指理體。且下分
<lb ed="X" n="0444a19"/><lb ed="R105" n="0166a16"/>染淨。初中上二句釋名。次一句指體。望前一體。故云
<lb ed="X" n="0444a20"/><lb ed="R105" n="0166a17"/>還是。</p>
<lb ed="X" n="0444a21"/><lb ed="R105" n="0166a18"/><p xml:id="pX59p0444a2101">分染淨中。初明染。妄起無端曰無始。慧發妄除曰有
<lb ed="X" n="0444a22"/><lb ed="R105" n="0166b01"/>終。但下二句說未終所以。今下顯淨由戒定慧。除去
<lb ed="X" n="0444a23"/><lb ed="R105" n="0166b02"/>惑業。顯本天眞常住平等。何者爲始。何者爲終。緣理
<lb ed="X" n="0444a24"/><lb ed="R105" n="0166b03"/>光顯。自然性淨。言纏結者。結卽九結十使也。爲結所
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0444b" n="0444b"/>
<lb ed="X" n="0444b01"/><lb ed="R105" n="0166b04"/>纏。無由擺脫。故曰纏結。</p>
<lb ed="X" n="0444b02"/><lb ed="R105" n="0166b05"/><p xml:id="pX59p0444b0201">分相中三。初釋名。就理立法。隨境顯相。故有五分之
<lb ed="X" n="0444b03"/><lb ed="R105" n="0166b06"/>名矣。</p><p xml:id="pX59p0444b0303" cb:place="inline">二謂下解開五相。初列相。前下七句顯從因立
<lb ed="X" n="0444b04"/><lb ed="R105" n="0166b07"/>前三。後下十句。釋從果立後二。文出佛地論。正云前
<lb ed="X" n="0444b05"/><lb ed="R105" n="0166b08"/>三是因後二是果。前三有學法。後二無學法。由慧能
<lb ed="X" n="0444b06"/><lb ed="R105" n="0166b09"/>斷惑。惑無之處名解脫。出纏破障。反照觀心。名解脫
<lb ed="X" n="0444b07"/><lb ed="R105" n="0166b10"/>知見等。定慧準此者。如云由定護助等。後以字誤寫。
<lb ed="X" n="0444b08"/><lb ed="R105" n="0166b11"/>本作此字。故知智慧由心起。曰解脫。反照於自心。曰
<lb ed="X" n="0444b09"/><lb ed="R105" n="0166b12"/>知見。</p><p xml:id="pX59p0444b0903" cb:place="inline">三唯下結顯。三乘所證。雖漸頓徧圓有異。五法
<lb ed="X" n="0444b10"/><lb ed="R105" n="0166b13"/>次第。從因至果。則大小不殊。此與外敎對顯。欲明佛
<lb ed="X" n="0444b11"/><lb ed="R105" n="0166b14"/>法高妙。非天仙世人立敎可比也。</p>
<lb ed="X" n="0444b12"/><lb ed="R105" n="0166b15"/><p xml:id="pX59p0444b1201">引證中。正引佛寶。餘二兼之。論卽多論。言一切智五
<lb ed="X" n="0444b13"/><lb ed="R105" n="0166b16"/>分法身者。正云一切智無學功德。彼以小乘斷證。佛
<lb ed="X" n="0444b14"/><lb ed="R105" n="0166b17"/>僧不異故。若據大乘。則云道種智一切種智。法中。彼
<lb ed="X" n="0444b15"/><lb ed="R105" n="0166b18"/>云斷欲無欲滅諦涅槃。有云滅理涅槃。理卽諦理審
<lb ed="X" n="0444b16"/><lb ed="R105" n="0167a01"/>實不虗故。僧中賢聖學無學功德者。學對上賢。無對
<lb ed="X" n="0444b17"/><lb ed="R105" n="0167a02"/>上聖。功德卽賢聖所證。以理體一故。僧卽是法。法卽
<lb ed="X" n="0444b18"/><lb ed="R105" n="0167a03"/>是僧。自卽自<anchor xml:id="nkr_note_add_0444b1801" n="0444b1801"/><anchor xml:id="beg0444b1801" n="0444b1801"/>己<anchor xml:id="end0444b1801"/>。他乃他人。盡處卽苦集道。三諦所無
<lb ed="X" n="0444b19"/><lb ed="R105" n="0167a04"/>之處也。若初果人受歸。卽自他盡處。下凡所受。俱是
<lb ed="X" n="0444b20"/><lb ed="R105" n="0167a05"/>他身所盡之處也。經卽金剛般若經。轉證盡處。卽無
<lb ed="X" n="0444b21"/><lb ed="R105" n="0167a06"/>爲無漏也。</p>
<lb ed="X" n="0444b22"/><lb ed="R105" n="0167a07"/><p xml:id="pX59p0444b2201">解名義中。初科言常住者。以不生不滅故。世法不陵
<lb ed="X" n="0444b23"/><lb ed="R105" n="0167a08"/>慢者。以理體無爲無漏故。問如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0444b2301" n="0444b2301"/><anchor xml:id="beg0444b2301" n="0444b2301"/>已<anchor xml:id="end0444b2301"/>證五分法身。爲
<lb ed="X" n="0444b24"/><lb ed="R105" n="0167a09"/>何八十唱滅。亦有所壞者。答如化相中說。所以稱寶
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0444c" n="0444c"/>
<lb ed="X" n="0444c01"/><lb ed="R105" n="0167a10"/>者。戒疏云。此三益世。近拔三有。遠淸二死。希世持達。
<lb ed="X" n="0444c02"/><lb ed="R105" n="0167a11"/>可重名寶。寶性論喩分六義。備如疏引。</p>
<lb ed="X" n="0444c03"/><lb ed="R105" n="0167a12"/><p xml:id="pX59p0444c0301">次科中。上二句擧喩。次四句類顯。下一句結示。</p>
<lb ed="X" n="0444c04"/><lb ed="R105" n="0167a13"/><p xml:id="pX59p0444c0401">功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0444001" n="0444001"/>答初科中。邪能害正。正能翻邪。若欲發無作功勳。
<lb ed="X" n="0444c05"/><lb ed="R105" n="0167a14"/>不得雜事邪黨。</p>
<lb ed="X" n="0444c06"/><lb ed="R105" n="0167a15"/><p xml:id="pX59p0444c0601">次科引文中。經卽涅槃淸信士者。經文正作優婆塞。
<lb ed="X" n="0444c07"/><lb ed="R105" n="0167a16"/>妄字經作更字。</p>
<lb ed="X" n="0444c08"/><lb ed="R105" n="0167a17"/><p xml:id="pX59p0444c0801">簡天中初一句徵其歸佛不歸天也。以佛未出。唯天
<lb ed="X" n="0444c09"/><lb ed="R105" n="0167a18"/>爲尊故。此徵之。以下三句明歸三寶。言眞則簡僞。言
<lb ed="X" n="0444c10"/><lb ed="R105" n="0167b01"/>常住則簡生滅。以天帝生滅非眞故。若約邪正以分。
<lb ed="X" n="0444c11"/><lb ed="R105" n="0167b02"/>則釋迦爲正眞。調達爲邪僞。若四種三寶自簡。則理
<lb ed="X" n="0444c12"/><lb ed="R105" n="0167b03"/>寶爲眞。餘三皆妄。以有壞滅不常故。一體雖常。在迷
<lb ed="X" n="0444c13"/><lb ed="R105" n="0167b04"/>非淨。如雜血乳。其義可知。性相常住者。性與理體一
<lb ed="X" n="0444c14"/><lb ed="R105" n="0167b05"/>也。相卽事分三種皆不可壞。故云常住。自下六句。簡
<lb ed="X" n="0444c15"/><lb ed="R105" n="0167b06"/>餘人天。身心苦惱等者。如增一阿含云。有<name role="" type="person">忉利天</name>子
<lb ed="X" n="0444c16"/><lb ed="R105" n="0167b07"/>五衰相見<note place="inline">一衣染塵垢。二花鬘萎顇。三兩腋汗出。四臭氣入身。五不樂本座</note>。當生猪
<lb ed="X" n="0444c17"/><lb ed="R105" n="0167b08"/>中。憂愁之聲。聞於天帝。天帝聞之。喚來吿曰。汝可受
<lb ed="X" n="0444c18"/><lb ed="R105" n="0167b09"/>三歸。卽時如敎便免生猪。佛說偈言。諸有歸依佛。不
<lb ed="X" n="0444c19"/><lb ed="R105" n="0167b10"/>墜三惡趣。盡漏處人天。便當至涅槃。三自歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0444c1901" n="0444c1901"/><anchor xml:id="beg0444c1901" n="0444c1901"/>已<anchor xml:id="end0444c1901"/>。生長
<lb ed="X" n="0444c20"/><lb ed="R105" n="0167b11"/>者家。還得出家。成無學果。又如法句經云。昔有天帝。
<lb ed="X" n="0444c21"/><lb ed="R105" n="0167b12"/>自知命經生於驢中。愁憂不<anchor xml:id="nkr_note_add_0444c2101" n="0444c2101"/><anchor xml:id="beg0444c2101" n="0444c2101"/>已<anchor xml:id="end0444c2101"/>。云救危者。唯佛世尊。
<lb ed="X" n="0444c22"/><lb ed="R105" n="0167b13"/>便至佛所。稽首伏地。歸依於佛。未起之間。其命便終。
<lb ed="X" n="0444c23"/><lb ed="R105" n="0167b14"/>生於驢胎。鞚斷破他。陶家坯器。器主打之。遂傷其胎。
<lb ed="X" n="0444c24"/><lb ed="R105" n="0167b15"/>還入天帝身中。佛言殞命之際。歸依三寶。罪對<anchor xml:id="nkr_note_add_0444c2401" n="0444c2401"/><anchor xml:id="beg0444c2401" n="0444c2401"/>已<anchor xml:id="end0444c2401"/>畢。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0445a" n="0445a"/>
<lb ed="X" n="0445a01"/><lb ed="R105" n="0167b16"/>天帝聞之。得初果。惟下二句反顯。言有力能持者。以
<lb ed="X" n="0445a02"/><lb ed="R105" n="0167b17"/>歸依三寶。免墮惡道是也。</p>
<lb ed="X" n="0445a03"/><lb ed="R105" n="0167b18"/><p xml:id="pX59p0445a0301">歸依初科。上一句標。次四句法喩對顯。故下二句引
<lb ed="X" n="0445a04"/><lb ed="R105" n="0168a01"/>緣爲證。初句出涅槃經聖行品。彼云如金翅鳥能噉
<lb ed="X" n="0445a05"/><lb ed="R105" n="0168a02"/>諸龍。唯不能噉受三歸者。次句出消災經。彼云。主人
<lb ed="X" n="0445a06"/><lb ed="R105" n="0168a03"/>問於客云。吾所事神。畏子而走何也。客曰。我犯酒戒
<lb ed="X" n="0445a07"/><lb ed="R105" n="0168a04"/>爲親所逐。尙餘四戒。故爲天神所見營護。於是邪神
<lb ed="X" n="0445a08"/><lb ed="R105" n="0168a05"/>不敢當也。主人求戒於容。問佛所在。遂往舍衛見佛。
<lb ed="X" n="0445a09"/><lb ed="R105" n="0168a06"/>經歷一亭中。有一女端正。是噉人鬼婦也。託宿於此。
<lb ed="X" n="0445a10"/><lb ed="R105" n="0168a07"/>女人報言。愼勿留此。宜急前去。男子問言。用何等故。
<lb ed="X" n="0445a11"/><lb ed="R105" n="0168a08"/>將有意乎。女人報言。吾以語卿。何用問爲。男子自念。
<lb ed="X" n="0445a12"/><lb ed="R105" n="0168a09"/>前<name role="" type="person">舍衛國</name>人。冤佛四戒。我神尙畏。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0445a1201" n="0445a1201"/><anchor xml:id="beg0445a1201" n="0445a1201"/>已<anchor xml:id="end0445a1201"/>受三。自歸五
<lb ed="X" n="0445a13"/><lb ed="R105" n="0168a10"/>戒。何畏懼乎。遂自留宿。噉人鬼。見護戒神。徘徊其傍。
<lb ed="X" n="0445a14"/><lb ed="R105" n="0168a11"/>去亭四十里。一宿不歸。明日男子進路。見鬼噉人骨
<lb ed="X" n="0445a15"/><lb ed="R105" n="0168a12"/>狼籍。衣毛爲起等。夜叉此翻捷疾。卽上噉人鬼也。</p><p xml:id="pX59p0445a1520" cb:place="inline">五
<lb ed="X" n="0445a16"/><lb ed="R105" n="0168a13"/>下二句結示所歸也。此寶卽緣理也。以化相住持。依
<lb ed="X" n="0445a17"/><lb ed="R105" n="0168a14"/>此而有故。</p>
<lb ed="X" n="0445a18"/><lb ed="R105" n="0168a15"/><p xml:id="pX59p0445a1801">會異初科中。同相指緣理三寶也。所以得同相名者。
<lb ed="X" n="0445a19"/><lb ed="R105" n="0168a16"/>謂盡十方通三世。無非皆是。故涅槃。云佛卽是法。卽
<lb ed="X" n="0445a20"/><lb ed="R105" n="0168a17"/>是衆等。</p>
<lb ed="X" n="0445a21"/><lb ed="R105" n="0168a18"/><p xml:id="pX59p0445a2101">滅惡初科中。經卽涅槃經也。次推釋中。初句徵起。以
<lb ed="X" n="0445a22"/><lb ed="R105" n="0168b01"/>下釋通。卽聞熏修證。初二句聞。次四句熏。況下修。因
<lb ed="X" n="0445a23"/><lb ed="R105" n="0168b02"/>下證也。所言法佛者。依楞伽中。佛有二種。一者法佛。
<lb ed="X" n="0445a24"/><lb ed="R105" n="0168b03"/>二者化佛。法佛就理。化佛約事。又可。法佛乃二寶。略
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0445b" n="0445b"/>
<lb ed="X" n="0445b01"/><lb ed="R105" n="0168b04"/>其僧爾。熏本識心者。識謂妄識。無始妄想。倒熏遂成。
<lb ed="X" n="0445b02"/><lb ed="R105" n="0168b05"/>種種差別。今聞。三寶常住之語。不生不滅之義。復熏
<lb ed="X" n="0445b03"/><lb ed="R105" n="0168b06"/>妄識。反妄歸眞。乃成淨信根力。是爲妄心之師範也。
<lb ed="X" n="0445b04"/><lb ed="R105" n="0168b07"/>無陷沒卽經中不墮惡趣也。</p>
<lb ed="X" n="0445b05"/><lb ed="R105" n="0168b08"/><p xml:id="pX59p0445b0501">生善引經中。言彌勒者。此翻慈氏。因中修慈三昧。故
<lb ed="X" n="0445b06"/><lb ed="R105" n="0168b09"/>得是名。此菩薩補釋迦處。三會說法。初成道時。先度
<lb ed="X" n="0445b07"/><lb ed="R105" n="0168b10"/>釋迦遺法弟子。故報恩經云。第一會度九十六億人。
<lb ed="X" n="0445b08"/><lb ed="R105" n="0168b11"/>第二會度九十四億人。第三會度九十二億人。經中
<lb ed="X" n="0445b09"/><lb ed="R105" n="0168b12"/>三歸人初會解脫者。若依下文引處胎經。佛吿彌勒
<lb ed="X" n="0445b10"/><lb ed="R105" n="0168b13"/>偈曰。汝所三會人。是吾先所化。九十六億人。受我五
<lb ed="X" n="0445b11"/><lb ed="R105" n="0168b14"/>戒者。次是三歸人。恐寫五戒。作三歸也。又可。五戒從
<lb ed="X" n="0445b12"/><lb ed="R105" n="0168b15"/>三歸得故。言三歸也。</p>
<lb ed="X" n="0445b13"/><lb ed="R105" n="0168b16"/><p xml:id="pX59p0445b1301">結難中此之一字。指理寶也。由歸三寶。不奉異途。能
<lb ed="X" n="0445b14"/><lb ed="R105" n="0168b17"/>渡苦海。故曰良津。津水際也。論語曰。子路問津。入佛
<lb ed="X" n="0445b15"/><lb ed="R105" n="0168b18"/>法階位者。約法則始自翻邪。終乎具戒。皆歸三寶。約
<lb ed="X" n="0445b16"/><lb ed="R105" n="0169a01"/>人。則始自凡夫。終至成佛。高下雖殊。歸投無二。及成
<lb ed="X" n="0445b17"/><lb ed="R105" n="0169a02"/>妙覺。轉依法身。方爲究竟常住之位也。又可階者漸
<lb ed="X" n="0445b18"/><lb ed="R105" n="0169a03"/>也。纔始反流。便歸三寶故曰也。此卽階漸之位矣。</p>
<lb ed="X" n="0445b19"/><lb ed="R105" n="0169a04"/><p xml:id="pX59p0445b1901">誡慢中。上四句。明輕慢心。得法不久。是下顯殷勤鄭
<lb ed="X" n="0445b20"/><lb ed="R105" n="0169a05"/>重心受。方得無作法生。心緣此者。卽理體也。善神護
<lb ed="X" n="0445b21"/><lb ed="R105" n="0169a06"/>者。歸不失也。</p>
<lb ed="X" n="0445b22"/><lb ed="R105" n="0169a07"/><p xml:id="pX59p0445b2201">指法僧中。云緣此生者。由佛能證此法。然後化僧。今
<lb ed="X" n="0445b23"/><lb ed="R105" n="0169a08"/>但擧能證敎主。則所證所度可明。故此略也。如前。卽
<lb ed="X" n="0445b24"/><lb ed="R105" n="0169a09"/>前引多論等。靈府卽藏識。能包納善惡諸業。故稱府
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0445c" n="0445c"/>
<lb ed="X" n="0445c01"/><lb ed="R105" n="0169a10"/>焉。</p>
<lb ed="X" n="0445c02"/><lb ed="R105" n="0169a11"/><p xml:id="pX59p0445c0201">化相由生中。初科文分五節。初至梵福來。正明化相
<lb ed="X" n="0445c03"/><lb ed="R105" n="0169a12"/>由生也。二以化至依故來。兼顯住持皆依法身。以明
<lb ed="X" n="0445c04"/><lb ed="R105" n="0169a13"/>罪福也。三以法至斯矣來。示理體法僧也。四是知至
<lb ed="X" n="0445c05"/><lb ed="R105" n="0169a14"/>常住來。惟覈罪福田理體而生也。五結意。良以一體
<lb ed="X" n="0445c06"/><lb ed="R105" n="0169a15"/>乃是本具。理體則因具修成。化相則證眞利物。住持
<lb ed="X" n="0445c07"/><lb ed="R105" n="0169a16"/>則流及無窮。如此卽一體同於法身。理體類彼報身。
<lb ed="X" n="0445c08"/><lb ed="R105" n="0169a17"/>化相猶如應身。三種佛寶。可同三身。佛佛皆爾。並具
<lb ed="X" n="0445c09"/><lb ed="R105" n="0169a18"/>三身。法僧同佛。不言自顯。住持流至未來。則功歸三
<lb ed="X" n="0445c10"/><lb ed="R105" n="0169b01"/>佛。若然則一體生理體。理體生化相。化相生住持。次
<lb ed="X" n="0445c11"/><lb ed="R105" n="0169b02"/>第然也。言調達者。具言提婆達多。此翻天熱。生時諸
<lb ed="X" n="0445c12"/><lb ed="R105" n="0169b03"/>天心皆熱惱。知其出世必破佛法。是佛堂弟阿難親
<lb ed="X" n="0445c13"/><lb ed="R105" n="0169b04"/>兄。有三十相。唯缺無見頂相。及千輻輪相。出家之後。
<lb ed="X" n="0445c14"/><lb ed="R105" n="0169b05"/>從阿難學神通。不修聖道。誦六萬像法聚十二韋陀。
<lb ed="X" n="0445c15"/><lb ed="R105" n="0169b06"/>白佛欲求攝衆。爲佛所訶。遂結闍王殺父。自謀害佛。
<lb ed="X" n="0445c16"/><lb ed="R105" n="0169b07"/>求後世名譽。於是俟佛過<name role="" type="person">象頭山</name>。推山壓佛。佛得不
<lb ed="X" n="0445c17"/><lb ed="R105" n="0169b08"/>可殺法。左右五百金剛。以杵擬之。碎石<anchor xml:id="nkr_note_orig_0445001" n="0445001"/>逆來。傷佛脚
<lb ed="X" n="0445c18"/><lb ed="R105" n="0169b09"/>足。出一滴血。故墮阿鼻。一劫受罪。耆域。又云耆婆時
<lb ed="X" n="0445c19"/><lb ed="R105" n="0169b10"/>婆。或云時縛迦。此云能活。因活更活。又云活童子。生
<lb ed="X" n="0445c20"/><lb ed="R105" n="0169b11"/>時一手持藥囊。一手把針筒。善能醫治。乃阿闍世王
<lb ed="X" n="0445c21"/><lb ed="R105" n="0169b12"/>大臣。曾爲如來針<anchor xml:id="nkr_note_orig_0445002" n="0445002"/>皆。出一滴血。以善心故。一劫生天
<lb ed="X" n="0445c22"/><lb ed="R105" n="0169b13"/>也。化佛言光燄者。卽無時忽有。有時忽無。事同光影
<lb ed="X" n="0445c23"/><lb ed="R105" n="0169b14"/>陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。體無實故。住持言非情者。以泥塑彫刻而成故。
<lb ed="X" n="0445c24"/><lb ed="R105" n="0169b15"/>二佛並推法身。以顯罪福。望前罪福通感。故云還也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0446a" n="0446a"/>
<lb ed="X" n="0446a01"/><lb ed="R105" n="0169b16"/><p xml:id="pX59p0446a0101">法僧中。上句明法。次句顯僧。無漏乃僧所證理也。立
<lb ed="X" n="0446a02"/><lb ed="R105" n="0169b17"/>像者。僧與法皆立像以表故。化佛無興亡者。從法身
<lb ed="X" n="0446a03"/><lb ed="R105" n="0169b18"/>故。無生滅故。若以生滅心。則見王宮之生。雙林之滅。
<lb ed="X" n="0446a04"/><lb ed="R105" n="0170a01"/>若以不生不滅心見之。則王宮非實生。雙林非實滅。
<lb ed="X" n="0446a05"/><lb ed="R105" n="0170a02"/>如此則何興何亡矣。</p><p xml:id="pX59p0446a0509" cb:place="inline">結意言極繁者。欲顯事用故也。</p>
<lb ed="X" n="0446a06"/><lb ed="R105" n="0170a03"/><p xml:id="pX59p0446a0601">次科乃明時數澆淳。佛法隨之亦有興廢。初四句顯
<lb ed="X" n="0446a07"/><lb ed="R105" n="0170a04"/>時數。所下叙興亡。</p><p xml:id="pX59p0446a0708" cb:place="inline">初中。澆謂澆漓。淳謂淳原正法則
<lb ed="X" n="0446a08"/><lb ed="R105" n="0170a05"/>淳<anchor xml:id="nkr_note_orig_0446001" n="0446001"/>原。像末則澆漓。故言在數。倚仗赴機者。言三寶亦
<lb ed="X" n="0446a09"/><lb ed="R105" n="0170a06"/>隨之興亡也。老子云。禍號福所倚。福號禍所仗。今借
<lb ed="X" n="0446a10"/><lb ed="R105" n="0170a07"/>彼語。而意自別也。三法萬載者。言三寶之法。雖隨世
<lb ed="X" n="0446a11"/><lb ed="R105" n="0170a08"/>浮沉。則萬載不失矣。或將正像末三時爲三法者。似
<lb ed="X" n="0446a12"/><lb ed="R105" n="0170a09"/>不合文意。然其三寶歷於三時。則萬二千歲。今但擧
<lb ed="X" n="0446a13"/><lb ed="R105" n="0170a10"/>其大數爾。</p><p xml:id="pX59p0446a1305" cb:place="inline">次中。西竭東騖。卽興亡也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0446002" n="0446002"/>珍除興顯亦爾。
<lb ed="X" n="0446a14"/><lb ed="R105" n="0170a11"/>皆數未盡故。使或存或亡。萬載<anchor xml:id="nkr_note_add_0446a1401" n="0446a1401"/><anchor xml:id="beg0446a1401" n="0446a1401"/>已<anchor xml:id="end0446a1401"/>後言澆風不追者。
<lb ed="X" n="0446a15"/><lb ed="R105" n="0170a12"/>釋迦法當滅也。合上澆字。由下彌勒敎合興故言淳
<lb ed="X" n="0446a16"/><lb ed="R105" n="0170a13"/>源將發。合上淳字也。所言金河者。西域記云。阿恃多
<lb ed="X" n="0446a17"/><lb ed="R105" n="0170a14"/>代底河。唐言無勝。舊云阿利羅跋提河。訛也。曲言呪。
<lb ed="X" n="0446a18"/><lb ed="R105" n="0170a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0446a1801" n="0446a1801"/><anchor xml:id="beg0446a1801" n="0446a1801"/>剌<anchor xml:id="end0446a1801"/>拏代底河。譯曰有金河。西岸不遠。至<name role="" type="person">娑羅林</name>。乃如
<lb ed="X" n="0446a19"/><lb ed="R105" n="0170a16"/>來入滅處。故言西竭竭。盡也。玉關東騖者。乃敎流此土。
<lb ed="X" n="0446a20"/><lb ed="R105" n="0170a17"/>必經此關而來。卽玉門關也。騖卽馳也。代出八九者。
<lb ed="X" n="0446a21"/><lb ed="R105" n="0170a18"/>據佛敎東來。正當後漢明帝永平十年丁卯歲。摩騰
<lb ed="X" n="0446a22"/><lb ed="R105" n="0170b01"/><name role="" type="person">竺法蘭</name>。齎四十二章經。來到此土。則佛敎之權輿也。
<lb ed="X" n="0446a23"/><lb ed="R105" n="0170b02"/>歷於魏晉宋齊梁陳隋及唐拾九代矣。至製儀又。<anchor xml:id="nkr_note_add_0446a2301" n="0446a2301"/><anchor xml:id="beg0446a2301" n="0446a2301"/>已<anchor xml:id="end0446a2301"/>
<lb ed="X" n="0446a24"/><lb ed="R105" n="0170b03"/>及六百年也。三除還顯者。良由釋迦遺敎。曆數未盡
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0446b" n="0446b"/>
<lb ed="X" n="0446b01"/><lb ed="R105" n="0170b04"/>矣。住法圖讚云。初夏赫連勃勃。得三秦地。殊不信佛。
<lb ed="X" n="0446b02"/><lb ed="R105" n="0170b05"/>繪像爲衣而被之。令僧禮佛爲禮我。後爲天震而死。
<lb ed="X" n="0446b03"/><lb ed="R105" n="0170b06"/>葬又震出之。其子昌襲位。破長安。滅佛法。逢僧斬戮
<lb ed="X" n="0446b04"/><lb ed="R105" n="0170b07"/>有沙門曇始。被刃不傷。因爾改心<note place="inline">滅法經九年後。至宋元嘉四年。被後
<lb ed="X" n="0446b05"/><lb ed="R105" n="0170b08"/><name role="" type="person">魏太武</name>倂之也</note>。次元<name role="" type="person">魏太武</name>。重道士<anchor xml:id="nkr_note_add_0446b0501" n="0446b0501"/><anchor xml:id="beg0446b0501" n="0446b0501"/><g ref="#CB04223">𭁵</g><anchor xml:id="end0446b0501"/>謙。爲立道壇。司徒崔
<lb ed="X" n="0446b06"/><lb ed="R105" n="0170b09"/>皓讒於佛法。帝然之。以太平眞君七年。遂滅佛法。遇
<lb ed="X" n="0446b07"/><lb ed="R105" n="0170b10"/>僧梟斬。至十一年。曇始復諫。帝被癘疾。遂誅崔氏。滅
<lb ed="X" n="0446b08"/><lb ed="R105" n="0170b11"/>法經六年。太武世祖皇帝崩也。其子文成。重興佛法。
<lb ed="X" n="0446b09"/><lb ed="R105" n="0170b12"/>如史述之。又次周武帝。納道士張賓及前僧衛元嵩
<lb ed="X" n="0446b10"/><lb ed="R105" n="0170b13"/>纔。遂毀二敎。安法師著二敎論。以抗之。帝聞之。以存
<lb ed="X" n="0446b11"/><lb ed="R105" n="0170b14"/>廢理乖。遂雙除屛。建德三年。除蕩關內。六年除蕩關
<lb ed="X" n="0446b12"/><lb ed="R105" n="0170b15"/>東。自謂得志于天下也<note place="inline">滅法經五年。帝崩。天元皇帝立。改元大成。復興焉。當陳大
<lb ed="X" n="0446b13"/><lb ed="R105" n="0170b16"/>建十一年<anchor xml:id="nkr_note_add_0446b1301" n="0446b1301"/><anchor xml:id="beg0446b1301" n="0446b1301"/>己<anchor xml:id="end0446b1301"/>亥</note>。此則三武誅除也。至唐武會昌五年乙丑。欲
<lb ed="X" n="0446b14"/><lb ed="R105" n="0170b17"/>滅佛法。毀天下僧寺。四千六百所。蘭若四萬。復僧尼
<lb ed="X" n="0446b15"/><lb ed="R105" n="0170b18"/>爲民。三十六萬五百人。滅法經二年。武帝崩。宣宗立。
<lb ed="X" n="0446b16"/><lb ed="R105" n="0171a01"/>改元大中。復興焉。此乃祖師之後。文中不言。萬載後
<lb ed="X" n="0446b17"/><lb ed="R105" n="0171a02"/>無傳授者。若約正像末三時論之。則一萬二千年。而
<lb ed="X" n="0446b18"/><lb ed="R105" n="0171a03"/>無傳授。如靑龍解云。法住世時。總有三種。具有敎行
<lb ed="X" n="0446b19"/><lb ed="R105" n="0171a04"/>果證。爲正法。有敎有行。而無果證。名爲像法。唯有敎
<lb ed="X" n="0446b20"/><lb ed="R105" n="0171a05"/>在。無行果證。名爲末法。若論盡滅。乃人壽增至六萬
<lb ed="X" n="0446b21"/><lb ed="R105" n="0171a06"/>歲時。諸羅漢化火。燒盡大千經卷。是時方無傳授。今
<lb ed="X" n="0446b22"/><lb ed="R105" n="0171a07"/>言萬載。亦擧大略爾。曆數祿終。出論語堯曰篇。今借
<lb ed="X" n="0446b23"/><lb ed="R105" n="0171a08"/>其語爾。慈氏運開。則彌勒下生也。俱舍云。子年倍父
<lb ed="X" n="0446b24"/><lb ed="R105" n="0171a09"/>增八萬。從是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0446003" n="0446003"/>滅劫慈氏興。舊云。至第十減劫人壽六
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0446c" n="0446c"/>
<lb ed="X" n="0446c01"/><lb ed="R105" n="0171a10"/>萬歲時。彌勒出世。有云七萬歲時出。會眞解云。釋迦
<lb ed="X" n="0446c02"/><lb ed="R105" n="0171a11"/>化法六萬延年。支佛出世當七萬延年。後彌勒方下
<lb ed="X" n="0446c03"/><lb ed="R105" n="0171a12"/>等。緣生謂機熟有感也。道會謂聖無差。又可機緣旣
<lb ed="X" n="0446c04"/><lb ed="R105" n="0171a13"/>熟。宜會聖道矣。</p>
<lb ed="X" n="0446c05"/><lb ed="R105" n="0171a14"/><p xml:id="pX59p0446c0501">結示中。前四句結前文。故下引文勸修理寶。道在心
<lb ed="X" n="0446c06"/><lb ed="R105" n="0171a15"/>者。以心爲能證。道爲所證。唯在剛毅勇烈。豈論老少
<lb ed="X" n="0446c07"/><lb ed="R105" n="0171a16"/>與中年也。言信心存者。豈獨佛敎。儒者亦云人無信
<lb ed="X" n="0446c08"/><lb ed="R105" n="0171a17"/>不立也。鏡明也。</p>
<lb ed="X" n="0446c09"/><lb ed="R105" n="0171a18"/><p xml:id="pX59p0446c0901">化相釋名中。釋迦爲佛。卽王宮丈六身。滅諦爲法。卽
<lb ed="X" n="0446c10"/><lb ed="R105" n="0171b01"/>演布諦敎。以顯滅理也。先智若盡爲僧。約法顯僧也。
<lb ed="X" n="0446c11"/><lb ed="R105" n="0171b02"/>有言五俱輪等。此直就人談。言化相者。則如來從兜
<lb ed="X" n="0446c12"/><lb ed="R105" n="0171b03"/>率天。乘白象瑞降生。敎化之相也。別相如前所辨。出
<lb ed="X" n="0446c13"/><lb ed="R105" n="0171b04"/>體初科。體無常者。屬有爲故。四相卽生老病死。舊云
<lb ed="X" n="0446c14"/><lb ed="R105" n="0171b05"/>生住異滅也。過千載者。擧其大數爾。若據製造此文。
<lb ed="X" n="0446c15"/><lb ed="R105" n="0171b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0446c1501" n="0446c1501"/><anchor xml:id="beg0446c1501" n="0446c1501"/>已<anchor xml:id="end0446c1501"/>過千六百年也。追遠出論語。然佛法四時並當追
<lb ed="X" n="0446c16"/><lb ed="R105" n="0171b07"/>遠。謂降生。成道。轉法輪入滅也。表心歸向。故曰翹敬。
<lb ed="X" n="0446c17"/><lb ed="R105" n="0171b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0446c1701" n="0446c1701"/><anchor xml:id="beg0446c1701" n="0446c1701"/>已<anchor xml:id="end0446c1701"/>下諸科。並明追遠翹敬。所以在世則說法度生。滅
<lb ed="X" n="0446c18"/><lb ed="R105" n="0171b09"/>後則流形表化。無非推<anchor xml:id="nkr_note_add_0446c1801" n="0446c1801"/><anchor xml:id="beg0446c1801" n="0446c1801"/>己<anchor xml:id="end0446c1801"/>利物。恩德不可逾也。</p>
<lb ed="X" n="0446c19"/><lb ed="R105" n="0171b10"/><p xml:id="pX59p0446c1901">在世益中。言賢劫等者。以此住劫有二十增減。第九
<lb ed="X" n="0446c20"/><lb ed="R105" n="0171b11"/>減劫。從人壽八萬四千歲。每百年減一年。減至六萬
<lb ed="X" n="0446c21"/><lb ed="R105" n="0171b12"/>歲時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0446c2101" n="0446c2101"/><anchor xml:id="beg0446c2101" n="0446c2101"/>拘<anchor xml:id="end0446c2101"/>留孫佛出世。此賢劫中第一佛也。四萬歲時。
<lb ed="X" n="0446c22"/><lb ed="R105" n="0171b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0446c2201" n="0446c2201"/><anchor xml:id="beg0446c2201" n="0446c2201"/>拘<anchor xml:id="end0446c2201"/>那含牟尼佛出世。二萬歲時。迦葉佛出世。至百歲
<lb ed="X" n="0446c23"/><lb ed="R105" n="0171b14"/>時。釋迦牟尼出興。俱舍云。卽此住時爲賢劫。二十數
<lb ed="X" n="0446c24"/><lb ed="R105" n="0171b15"/>中第九減。六四二萬時三佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0446c2401" n="0446c2401"/><anchor xml:id="beg0446c2401" n="0446c2401"/>拘<anchor xml:id="end0446c2401"/>留那含迦葉興。百歲
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0447a" n="0447a"/>
<lb ed="X" n="0447a01"/><lb ed="R105" n="0171b16"/>釋迦牟尼出。問釋迦如來壽極短促。復生五濁。不與
<lb ed="X" n="0447a02"/><lb ed="R105" n="0171b17"/>諸佛同者。何耶。答曰。壽短促者。人壽百歲。機緣方熟
<lb ed="X" n="0447a03"/><lb ed="R105" n="0171b18"/>故。居五濁者。酬宿業故。大方廣總持經說。昔有一比
<lb ed="X" n="0447a04"/><lb ed="R105" n="0172a01"/>丘名淨命。住於正見。持華供養。又一比丘名法行。住
<lb ed="X" n="0447a05"/><lb ed="R105" n="0172a02"/>於邪見。坐得四禪。常說空宗。般若最勝。謗淨命法。云
<lb ed="X" n="0447a06"/><lb ed="R105" n="0172a03"/>非淨命。所受諸華不供養。我出此一言。於六萬歲。常
<lb ed="X" n="0447a07"/><lb ed="R105" n="0172a04"/>無舌根。乃至成佛。而居五濁。彼何人耶。卽釋迦是也。</p>
<lb ed="X" n="0447a08"/><lb ed="R105" n="0172a05"/><p xml:id="pX59p0447a0801">是以下明化相。能說敎主。卽第四釋迦出世。說法化
<lb ed="X" n="0447a09"/><lb ed="R105" n="0172a06"/>生。令度苦海也。克時而應。故曰膺期。羯磨序云。大敎
<lb ed="X" n="0447a10"/><lb ed="R105" n="0172a07"/>膺期是也。</p><p xml:id="pX59p0447a1005" cb:place="inline">開下二句明所說敎藏。初句出偏漸敎體。
<lb ed="X" n="0447a11"/><lb ed="R105" n="0172a08"/>言八正者。體離邪故。又言八聖者。因此八法。而得成
<lb ed="X" n="0447a12"/><lb ed="R105" n="0172a09"/>聖故。不出三學。離開爲八。卽正見。思惟。語。業。命。精進。
<lb ed="X" n="0447a13"/><lb ed="R105" n="0172a10"/>正念。正定等。前二屬慧。中三屬戒。後三屬定。開謂開
<lb ed="X" n="0447a14"/><lb ed="R105" n="0172a11"/>示。令人悟入。此乃方便。次第修入矣。次句出圓頓敎
<lb ed="X" n="0447a15"/><lb ed="R105" n="0172a12"/>體。此是如來出世本意。故法華經云。正直捨方便。但
<lb ed="X" n="0447a16"/><lb ed="R105" n="0172a13"/>說無上道。楞嚴云。十方如來。同一道故。又云十方薄
<lb ed="X" n="0447a17"/><lb ed="R105" n="0172a14"/>伽梵。一路涅槃門。淨名曰。直心是道。皆此意也。近下
<lb ed="X" n="0447a18"/><lb ed="R105" n="0172a15"/>顯敎用也。人天賢聖。卽所度之機也。躭着五欲淤泥。
<lb ed="X" n="0447a19"/><lb ed="R105" n="0172a16"/>則墮四惡趣也。大論云。世間濁欲。能繫人心。如墮深
<lb ed="X" n="0447a20"/><lb ed="R105" n="0172a17"/>泥。難可救濟。賢聖津筏者。大則三賢十聖。小則七賢
<lb ed="X" n="0447a21"/><lb ed="R105" n="0172a18"/>四聖。筏篺也。將下立敎之意也。說理三寶。卽化相佛
<lb ed="X" n="0447a22"/><lb ed="R105" n="0172b01"/>所說者。令趣一直平等之道矣。眞理常住。乃本證也。
<lb ed="X" n="0447a23"/><lb ed="R105" n="0172b02"/>乘權御實。卽降生也。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0447001" n="0447001"/>令文意。卽御理體之實。乘化
<lb ed="X" n="0447a24"/><lb ed="R105" n="0172b03"/>相之權。出現世間。說上諸法也。乘卽御也。若據他文。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0447b" n="0447b"/>
<lb ed="X" n="0447b01"/><lb ed="R105" n="0172b04"/>九界屬權。佛界是實。故經云。三賢十聖住果報。唯佛
<lb ed="X" n="0447b02"/><lb ed="R105" n="0172b05"/>一人居常住。是也。又復應知。權中有實。實中有權。權
<lb ed="X" n="0447b03"/><lb ed="R105" n="0172b06"/>實不二。則理體化相。本無差別。</p><p xml:id="pX59p0447b0313" cb:place="inline">疎下二句。明衆生見
<lb ed="X" n="0447b04"/><lb ed="R105" n="0172b07"/>相。信是聖人無異歸也。故曰疎解。又可形以戒撿。定
<lb ed="X" n="0447b05"/><lb ed="R105" n="0172b08"/>慧淸心。依敎奉行。故曰疎解。疎謂疎理。解謂達解。三
<lb ed="X" n="0447b06"/><lb ed="R105" n="0172b09"/>學旣明。依佛之語。故稱子焉。</p><p xml:id="pX59p0447b0612" cb:place="inline">受道下六句。謂人法尊
<lb ed="X" n="0447b07"/><lb ed="R105" n="0172b10"/>勝。能修得益。澄無本淨道體也。澄謂淸淨。無謂空寂。
<lb ed="X" n="0447b08"/><lb ed="R105" n="0172b11"/>本淨卽所到處也。筌<g ref="#CB04590">罤</g>喩者。謂知諸法性空。則見解
<lb ed="X" n="0447b09"/><lb ed="R105" n="0172b12"/>虗達。不滯敎迹矣。事義卽相狀。神用卽心智。光明卽
<lb ed="X" n="0447b10"/><lb ed="R105" n="0172b13"/>不暗昧也。</p><p xml:id="pX59p0447b1005" cb:place="inline">上明知解。群下二句。明依此奉行。則有悟
<lb ed="X" n="0447b11"/><lb ed="R105" n="0172b14"/>入。能盡生滅。卽起行也。</p>
<lb ed="X" n="0447b12"/><lb ed="R105" n="0172b15"/><p xml:id="pX59p0447b1201">吿終益中三。初二句明八十唱滅時。卽經云。吾於今
<lb ed="X" n="0447b13"/><lb ed="R105" n="0172b16"/>日中夜。當般涅槃等。此則忍土緣盡。化事<anchor xml:id="nkr_note_add_0447b1301" n="0447b1301"/><anchor xml:id="beg0447b1301" n="0447b1301"/>已<anchor xml:id="end0447b1301"/>終。宜當
<lb ed="X" n="0447b14"/><lb ed="R105" n="0172b17"/>示滅。隆猶畢也。次非下四句沒後益。上二句欲明法
<lb ed="X" n="0447b15"/><lb ed="R105" n="0172b18"/>身本無色相。而能於涅槃會上。重現相者。要知法身
<lb ed="X" n="0447b16"/><lb ed="R105" n="0173a01"/>不忘爾。無下正顯沒後益也。所言化迹無泯者。乃流
<lb ed="X" n="0447b17"/><lb ed="R105" n="0173a02"/>及未來萬二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0447002" n="0447002"/>斯年。遺風莫替爾。泯絕也。</p><p xml:id="pX59p0447b1716" cb:place="inline">三所以下別
<lb ed="X" n="0447b18"/><lb ed="R105" n="0173a03"/>示化迹。碎身生信。如八斛四<g ref="#CB00356">㪷</g>舍利是也。全眼神功
<lb ed="X" n="0447b19"/><lb ed="R105" n="0173a04"/>如肉室利羅。卽眼睛牙齒髮爪等是也。唯眼最要。故
<lb ed="X" n="0447b20"/><lb ed="R105" n="0173a05"/>持擧之。然佛降生示滅。利濟功熏。難思難議。言非謝
<lb ed="X" n="0447b21"/><lb ed="R105" n="0173a06"/>者。恩德深重。不入四恩之數。旣難酬答。將何以謝之
<lb ed="X" n="0447b22"/><lb ed="R105" n="0173a07"/>矣。</p>
<lb ed="X" n="0447b23"/><lb ed="R105" n="0173a08"/><p xml:id="pX59p0447b2301">結勸中。故當者因上生下也。先備此心。卽信根也。若
<lb ed="X" n="0447b24"/><lb ed="R105" n="0173a09"/>行之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0447b2401" n="0447b2401"/><anchor xml:id="beg0447b2401" n="0447b2401"/>已<anchor xml:id="end0447b2401"/>。則得信力。若具根力。何事弗成。由謂因由。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0447c" n="0447c"/>
<lb ed="X" n="0447c01"/><lb ed="R105" n="0173a10"/>委卽委詣委悉。亦諳委也。</p>
<lb ed="X" n="0447c02"/><lb ed="R105" n="0173a11"/><p xml:id="pX59p0447c0201">任持叙意中。初四句以人法互顯。上二句推人。次二
<lb ed="X" n="0447c03"/><lb ed="R105" n="0173a12"/>句究法。雖言語向<anchor xml:id="nkr_note_orig_0447003" n="0447003"/>皆不別。而上下執據自殊。萬載約
<lb ed="X" n="0447c04"/><lb ed="R105" n="0173a13"/>時說。三法就法門。言開位乃開三法之位。卽三寶也。
<lb ed="X" n="0447c05"/><lb ed="R105" n="0173a14"/>或約正像末三時論者。此濫下代代之語也。遂下推
<lb ed="X" n="0447c06"/><lb ed="R105" n="0173a15"/>功歸僧矣。代代約時節。處處約方土。匪僧則佛法潛
<lb ed="X" n="0447c07"/><lb ed="R105" n="0173a16"/>沒者。明住持三寶。僧寶爲先也。</p>
<lb ed="X" n="0447c08"/><lb ed="R105" n="0173a17"/><p xml:id="pX59p0447c0801">示相初科中。上二句明有佛。下二句言無僧。漢武卽
<lb ed="X" n="0447c09"/><lb ed="R105" n="0173a18"/>前漢第六主武宗。威震四海。萬<g ref="#CB15131">邦</g>來朝。故曰崇盛。聞
<lb ed="X" n="0447c10"/><lb ed="R105" n="0173b01"/>佛名者。卽元狩之初年。命霍去病。北伐匈奴。過居延。
<lb ed="X" n="0447c11"/><lb ed="R105" n="0173b02"/>摛休屠<note place="inline">音除</note>王。獲金人<note place="inline">卽是佛也</note>。以爲大神。列于甘泉宮。陳
<lb ed="X" n="0447c12"/><lb ed="R105" n="0173b03"/>香火而禮事之。三年鑿昆明池。得黑<g ref="#CB01926">灰</g>。問<name role="" type="person">東方朔</name>。朔
<lb ed="X" n="0447c13"/><lb ed="R105" n="0173b04"/>曰。此非臣能知。陛下可問西域胡道人<note place="inline">卽聞佛名</note>。是時若
<lb ed="X" n="0447c14"/><lb ed="R105" n="0173b05"/>有僧傳。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0447c1401" n="0447c1401"/><anchor xml:id="beg0447c1401" n="0447c1401"/>已<anchor xml:id="end0447c1401"/>有三寶流世。緣爲無僧。則莫能開其端
<lb ed="X" n="0447c15"/><lb ed="R105" n="0173b06"/>緖。故曰竭也。</p>
<lb ed="X" n="0447c16"/><lb ed="R105" n="0173b07"/><p xml:id="pX59p0447c1601">弘相中。初二句明時運合行。王臣遠慕。致下明此方
<lb ed="X" n="0447c17"/><lb ed="R105" n="0173b08"/>三寶創行之相也。初中言顯宗開法者。卽後漢第二
<lb ed="X" n="0447c18"/><lb ed="R105" n="0173b09"/>主明帝。<anchor xml:id="nkr_note_add_0447c1801" n="0447c1801"/><anchor xml:id="beg0447c1801" n="0447c1801"/>諡<anchor xml:id="end0447c1801"/>曰顯宗。乃光武第四子。以永平三年庚申
<lb ed="X" n="0447c19"/><lb ed="R105" n="0173b10"/>之歲。夢金人等。傅毅奏曰。臣看周書異記。知西方有
<lb ed="X" n="0447c20"/><lb ed="R105" n="0173b11"/>聖人生。一千年後。敎流此土。陛下所夢。其必是歟。至
<lb ed="X" n="0447c21"/><lb ed="R105" n="0173b12"/>七年甲子。遣蔡愔秦景前迎佛法。蔡愔將命求之。至
<lb ed="X" n="0447c22"/><lb ed="R105" n="0173b13"/>大月氏<note place="inline">音支</note>國。與<name role="" type="person">迦葉摩騰</name><name role="" type="person">竺法蘭</name>遇焉。十年丁卯。漢
<lb ed="X" n="0447c23"/><lb ed="R105" n="0173b14"/>使還。大興佛法等。故曰開法。華胥卽指天竺。黃帝夢
<lb ed="X" n="0447c24"/><lb ed="R105" n="0173b15"/>遊華胥。應劭等言卽天竺也。</p><p xml:id="pX59p0447c2412" cb:place="inline">二三寶創行中。迦竺來
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0448a" n="0448a"/>
<lb ed="X" n="0448a01"/><lb ed="R105" n="0173b16"/>儀者。卽摩騰等。隨漢使入洛。白馬駞釋迦白<g ref="#CB00626">㲲</g>畫像
<lb ed="X" n="0448a02"/><lb ed="R105" n="0173b17"/>幷四十二章經。以獻明帝等。開俗務者。卽摩騰現通。
<lb ed="X" n="0448a03"/><lb ed="R105" n="0173b18"/>與褚善信等。角法旣勝。遂開拓俗心。成佛法事務也。
<lb ed="X" n="0448a04"/><lb ed="R105" n="0174a01"/>發信歸心者。卽法蘭說法。令五嶽道士等。捨去冠簪。
<lb ed="X" n="0448a05"/><lb ed="R105" n="0174a02"/>求出家焉。實假下推住持三寶。以僧寶居先矣。所下
<lb ed="X" n="0448a06"/><lb ed="R105" n="0174a03"/>明法寶。名謂名言。句謂句義。此屬能表。理謂眞空。卽
<lb ed="X" n="0448a07"/><lb ed="R105" n="0174a04"/>所表也。名句文言名敎。變其語爾。以理本絕言。非言
<lb ed="X" n="0448a08"/><lb ed="R105" n="0174a05"/>莫顯其理。苟無表示。悟解何從。卽經所謂佛法無人
<lb ed="X" n="0448a09"/><lb ed="R105" n="0174a06"/>說。雖慧不能解。是也。此下辨佛寶影僧。卽泥龕塑像。
<lb ed="X" n="0448a10"/><lb ed="R105" n="0174a07"/>是住持佛也。</p>
<lb ed="X" n="0448a11"/><lb ed="R105" n="0174a08"/><p xml:id="pX59p0448a1101">結示中。上明不遇化相佛。薄下明幸覩住持佛也。寶
<lb ed="X" n="0448a12"/><lb ed="R105" n="0174a09"/>體初科。先示住持無功。上二句明佛法屬有爲。具下
<lb ed="X" n="0448a13"/><lb ed="R105" n="0174a10"/>一句明僧寶屬漏染。後一句通結無功。然下顯從本
<lb ed="X" n="0448a14"/><lb ed="R105" n="0174a11"/>爲勝。以理寶爲本。住持爲末。攝末歸本。出有義也。</p>
<lb ed="X" n="0448a15"/><lb ed="R105" n="0174a12"/><p xml:id="pX59p0448a1501">擧俗中。初四句義說。下引經證。初形徵者。徵求也。驗
<lb ed="X" n="0448a16"/><lb ed="R105" n="0174a13"/>也。雖使者不及王尊。然爲王使。不可以形卑徵驗。而
<lb ed="X" n="0448a17"/><lb ed="R105" n="0174a14"/>不加敬也。或可作徵恐字誤。經卽月藏經。出第九分
<lb ed="X" n="0448a18"/><lb ed="R105" n="0174a15"/>布<name role="" type="person">閻浮提</name>品。彼云。於我法中。雖復剃除鬚髮。身着袈
<lb ed="X" n="0448a19"/><lb ed="R105" n="0174a16"/>裟。毀破禁戒。行不如法。假名比丘。如是破戒名字比
<lb ed="X" n="0448a20"/><lb ed="R105" n="0174a17"/>丘。若有施主。捨施供養。護持養育。我說是人。猶得無
<lb ed="X" n="0448a21"/><lb ed="R105" n="0174a18"/>量阿僧祇大功德聚。何以故。猶能饒益多衆生故。何
<lb ed="X" n="0448a22"/><lb ed="R105" n="0174b01"/>況我今現在於世。譬如眞金爲無價寶。若無眞金。銀
<lb ed="X" n="0448a23"/><lb ed="R105" n="0174b02"/>爲無價。若無銀者。鍮石爲無價。若無鍮石。僞寶爲無
<lb ed="X" n="0448a24"/><lb ed="R105" n="0174b03"/>價。若無僞寶。赤白銅鐵。白鑞鈆錫。爲無價寶。如是一
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0448b" n="0448b"/>
<lb ed="X" n="0448b01"/><lb ed="R105" n="0174b04"/>切諸世界中。佛寶爲無上。若無佛寶。緣覺爲無上。乃
<lb ed="X" n="0448b02"/><lb ed="R105" n="0174b05"/>至若無緣覺。羅漢餘聖。得定人。持戒人。汚戒人。剃髮
<lb ed="X" n="0448b03"/><lb ed="R105" n="0174b06"/>著袈裟。名字比丘。爲無上寶。比餘九十五種異道。最
<lb ed="X" n="0448b04"/><lb ed="R105" n="0174b07"/>尊第一。應受世供。以爲福田。何以故。能示衆生可悅
<lb ed="X" n="0448b05"/><lb ed="R105" n="0174b08"/>畏故。若有護持養育安置。是人不久。得住忍地。故下
<lb ed="X" n="0448b06"/><lb ed="R105" n="0174b09"/>法合可知。</p>
<lb ed="X" n="0448b07"/><lb ed="R105" n="0174b10"/><p xml:id="pX59p0448b0701">敬意中。上四句明不敬之損。所卽處所。寄謂附寄。故
<lb ed="X" n="0448b08"/><lb ed="R105" n="0174b11"/>下明形心存敬之益。形乃俗諦屬事。心則眞諦屬理。
<lb ed="X" n="0448b09"/><lb ed="R105" n="0174b12"/>眞俗並運。理事齊驅。則形心有歸。緣化不爽。故曰義
<lb ed="X" n="0448b10"/><lb ed="R105" n="0174b13"/>極於斯也。</p>
<lb ed="X" n="0448b11"/><lb ed="R105" n="0174b14"/><p xml:id="pX59p0448b1101">引文中。經卽無上依經。如第九篇具引。又如造像功
<lb ed="X" n="0448b12"/><lb ed="R105" n="0174b15"/>德經云。造像有十一種功德。一者世世眼目淸潔。二
<lb ed="X" n="0448b13"/><lb ed="R105" n="0174b16"/>者生處無惡。三者常生貴家。四者身如紫磨金色。五
<lb ed="X" n="0448b14"/><lb ed="R105" n="0174b17"/>者豐饒珍玩。六者生賢善家。七者生得爲王。八者作
<lb ed="X" n="0448b15"/><lb ed="R105" n="0174b18"/>金輪王。九者生梵天。壽命一劫。十者不墮惡道。十一
<lb ed="X" n="0448b16"/><lb ed="R105" n="0175a01"/>者後生還能敬重三寶。又云若人臨終。發言造像。乃
<lb ed="X" n="0448b17"/><lb ed="R105" n="0175a02"/>至如麥<g ref="#CB00931">𪍿</g>。能除三世八千億劫生死之罪。法身器者。
<lb ed="X" n="0448b18"/><lb ed="R105" n="0175a03"/>以法身周徧。無所不存。論卽智論。非情屬事。表顯屬
<lb ed="X" n="0448b19"/><lb ed="R105" n="0175a04"/>理。</p>
<lb ed="X" n="0448b20"/><lb ed="R105" n="0175a05"/><p xml:id="pX59p0448b2001">行事敬初科中。上四句因上生起也。謂土石作像。敬
<lb ed="X" n="0448b21"/><lb ed="R105" n="0175a06"/>毀則罪福隨生。若有請加。自然感格。涕泣謂哀感之
<lb ed="X" n="0448b22"/><lb ed="R105" n="0175a07"/>極也。但下二句嗟不覩化相也。遺蹤卽住持三寶。如
<lb ed="X" n="0448b23"/><lb ed="R105" n="0175a08"/>下四句引例。淸廟卽國家宗廟也。詩注云。淸廟祭有
<lb ed="X" n="0448b24"/><lb ed="R105" n="0175a09"/>明德者之宮。廟<g ref="#CB15032">㒵</g>也。圖祖先之容<g ref="#CB15032">㒵</g>。如在者。論語云。
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0448c" n="0448c"/>
<lb ed="X" n="0448c01"/><lb ed="R105" n="0175a10"/>祭如在。祭神如神在。是也。今下八句合例。上二句云
<lb ed="X" n="0448c02"/><lb ed="R105" n="0175a11"/>化相<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c0201" n="0448c0201"/><anchor xml:id="beg0448c0201" n="0448c0201"/>已<anchor xml:id="end0448c0201"/>往。唯下一句云住持猶存。遵下明佛設方便。
<lb ed="X" n="0448c03"/><lb ed="R105" n="0175a12"/>故當順行。今下反質。見者對上眞儀。聞者對上說法。
<lb ed="X" n="0448c04"/><lb ed="R105" n="0175a13"/>心由無信者。心字誤。可作止字。止猶只也。或是寫倒。
<lb ed="X" n="0448c05"/><lb ed="R105" n="0175a14"/>心字在下則順。</p><p xml:id="pX59p0448c0507" cb:place="inline">何下一句徵其所以。次二句例顯。謂
<lb ed="X" n="0448c06"/><lb ed="R105" n="0175a15"/>三界唯心所造。擬用卽成。故原人論云。衆生三毒三
<lb ed="X" n="0448c07"/><lb ed="R105" n="0175a16"/>業。造成器世。是也。</p><p xml:id="pX59p0448c0708" cb:place="inline">豈下二句法說。頑癡舊作煩癡解。
<lb ed="X" n="0448c08"/><lb ed="R105" n="0175a17"/>謂心惑煩癡。境則不動等。寫本作頑礙。意謂三界之
<lb ed="X" n="0448c09"/><lb ed="R105" n="0175a18"/>廣。心擬尙成一堂之小。金石土木所成。豈爲頑礙不
<lb ed="X" n="0448c10"/><lb ed="R105" n="0175b01"/>能動變也。又可頑癡乃召能敬之人。謂自<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1001" n="0448c1001"/><anchor xml:id="beg0448c1001" n="0448c1001"/>己<anchor xml:id="end0448c1001"/>頑癡。不
<lb ed="X" n="0448c11"/><lb ed="R105" n="0175b02"/>動聖容爾。</p>
<lb ed="X" n="0448c12"/><lb ed="R105" n="0175b03"/><p xml:id="pX59p0448c1201">結損中。大論卽智論。對面不見。如經云。我濁惡眼障。
<lb ed="X" n="0448c13"/><lb ed="R105" n="0175b04"/>故不見等。是下謂隨事標立。皆可歸心也。放光證上
<lb ed="X" n="0448c14"/><lb ed="R105" n="0175b05"/>如對眞儀。說法證上爲我說法。是須者。須猶知也。</p><p xml:id="pX59p0448c1420" cb:place="inline">遵
<lb ed="X" n="0448c15"/><lb ed="R105" n="0175b06"/>下二句顯要修。</p>
<lb ed="X" n="0448c16"/><lb ed="R105" n="0175b07"/><p xml:id="pX59p0448c1601">理觀正明中。謂就前事敬。所見諸色。若用智明。並歸
<lb ed="X" n="0448c17"/><lb ed="R105" n="0175b08"/>理觀。以見色卽心。心外無法。一切諸塵悉不可得。卽
<lb ed="X" n="0448c18"/><lb ed="R105" n="0175b09"/>眞諦也。眞如無體。諸相皆空。故曰眞觀。實唯識有者。
<lb ed="X" n="0448c19"/><lb ed="R105" n="0175b10"/>謂所修之觀。正與前同。但猶心相尙存。故名俗觀。亦
<lb ed="X" n="0448c20"/><lb ed="R105" n="0175b11"/>如他宗以眞如爲理觀。唯識乃事觀。以歷事而修故
<lb ed="X" n="0448c21"/><lb ed="R105" n="0175b12"/>也。若此以言。則眞觀是理。俗觀屬事。苟能眞俗並觀。
<lb ed="X" n="0448c22"/><lb ed="R105" n="0175b13"/>則無施不可悉歸理觀。卽下文云。知塵無所有。通達
<lb ed="X" n="0448c23"/><lb ed="R105" n="0175b14"/>眞如。唯有識通達俗等。</p>
<lb ed="X" n="0448c24"/><lb ed="R105" n="0175b15"/><p xml:id="pX59p0448c2401">次科上四句明上修觀。歲深日久。念念增明。心心相
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0449a" n="0449a"/>
<lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R105" n="0175b16"/>繼。溫習弗忘。心智明利。常在其中。故曰逾增。觀下辨
<lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R105" n="0175b17"/>入位。緣假卽聖像等緣。假託而立。知唯心造。故曰不
<lb ed="X" n="0449a03"/><lb ed="R105" n="0175b18"/>迷。以修明故。漸入聖道。願樂下此有四位。卽加行。見
<lb ed="X" n="0449a04"/><lb ed="R105" n="0176a01"/>道。修道。無覺道也。願樂卽加行。亦名方便。準攝論中。
<lb ed="X" n="0449a05"/><lb ed="R105" n="0176a02"/>此収十信十住十行十回向四十位行人。修道卽二
<lb ed="X" n="0449a06"/><lb ed="R105" n="0176a03"/>地至七地。文中雖不明見道與無學道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0449a0601" n="0449a0601"/><anchor xml:id="beg0449a0601" n="0449a0601"/>但<anchor xml:id="end0449a0601"/>修前曰見。
<lb ed="X" n="0449a07"/><lb ed="R105" n="0176a04"/>修後曰無學。道下釋名。以出家修出世法者。本稱道
<lb ed="X" n="0449a08"/><lb ed="R105" n="0176a05"/>人。亦名道士。後李張之徒<anchor xml:id="nkr_note_add_0449a0801" n="0449a0801"/><anchor xml:id="beg0449a0801" n="0449a0801"/>僭<anchor xml:id="end0449a0801"/>稱。故釋耻同還從梵號。
<lb ed="X" n="0449a09"/><lb ed="R105" n="0176a06"/>乃曰比丘爾。行者亦目修行之者。</p>
<lb ed="X" n="0449a10"/><lb ed="R105" n="0176a07"/><p xml:id="pX59p0449a1001">結誥中。上二句捐愚自述。謂懈怠不信之徒。嫌如是
<lb ed="X" n="0449a11"/><lb ed="R105" n="0176a08"/>吿。豈以嫌故而不說耶。故言誠當實錄。誠眞也。當猶
<lb ed="X" n="0449a12"/><lb ed="R105" n="0176a09"/>對也。魏志云。王肅謂司馬遷記事不虗。美不隱惡。劉
<lb ed="X" n="0449a13"/><lb ed="R105" n="0176a10"/>向楊雄。服其叙事。有良史之才。謂之實錄。又不入游
<lb ed="X" n="0449a14"/><lb ed="R105" n="0176a11"/>詞。謂之實錄。自下勸其捨愚就道。老子曰。爲道日損。
<lb ed="X" n="0449a15"/><lb ed="R105" n="0176a12"/>誠愼也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a16"/><lb ed="R105" n="0176a13"/>
<lb ed="X" n="0449a17"/><lb ed="R105" n="0176a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>釋門歸敬儀護法記卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0449a18"/>
<lb ed="X" n="0449a19"/><lb ed="R105" n="0176a16"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX59p0449a1901">寬文九　九月中四於心王院東寮書寫畢
<lb ed="X" n="0449a20" type="honorific"/><lb ed="R105" n="0176a17"/>宗覺</p>
<lb ed="X" n="0449a21"/>
<lb ed="X" n="0449a22"/>
<lb ed="X" n="0449a23"/>
<lb ed="X" n="0449a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X59.1094.0449b" n="0449b"/>
<lb ed="X" n="0449b01"/>
<lb ed="X" n="0449b02"/>
<lb ed="X" n="0449b03"/>
<lb ed="X" n="0449b04"/><lb ed="R105" n="0176b01"/><p xml:id="pX59p0449b0401"><note place="interlinear">一本云</note>旹享保二年歲次丁酉八月二十四日以東山泉
<lb ed="X" n="0449b05"/><lb ed="R105" n="0176b02"/>涌寺雲林院所藏本膽寫之畢幷以大鳥山傳錄
<lb ed="X" n="0449b06"/><lb ed="R105" n="0176b03"/>本挍讎訂正猶有未盡處俟後來善本出而補之
<lb ed="X" n="0449b07"/><lb ed="R105" n="0176b04"/>伏願由此微功三寶先顯群生蒙益。</p>
<lb ed="X" n="0449b08"/><lb ed="R105" n="0176b05"/><p xml:id="pX59p0449b0801">金峰沙門慈元高淳拜識</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0432a1901" to="#end0432a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0432a2301" to="#end0432a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0433a2301" to="#end0433a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0433b1201" to="#end0433b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0434a0301" to="#end0434a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0434a2201" to="#end0434a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0434c2301" to="#end0434c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0435a1201" to="#end0435a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0435a2201" to="#end0435a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0435a2202" to="#end0435a2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0435b1601" to="#end0435b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436a1701" to="#end0436a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436a1801" to="#end0436a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436b0801" to="#end0436b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436b1801" to="#end0436b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436b2101" to="#end0436b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436b2401" to="#end0436b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">嗚<note type="cf1">T22n1428_p0797c21</note></lem><rdg wit="#wit.orig">鳴</rdg></app>
<app from="#beg0436b2402" to="#end0436b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436c1201" to="#end0436c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0437a1501" to="#end0437a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0437c0101" to="#end0437c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0437c1401" to="#end0437c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0437c2301" to="#end0437c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0437c2401" to="#end0437c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0437c2402" to="#end0437c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0438b1001" to="#end0438b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0438b1101" to="#end0438b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0438b1201" to="#end0438b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0438b1401" to="#end0438b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0438b2001" to="#end0438b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0438c2401" to="#end0438c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0439a0401" to="#end0439a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0440a1801" to="#end0440a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0440c1501" to="#end0440c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a0101" to="#end0441a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a0501" to="#end0441a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a1301" to="#end0441a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a1401" to="#end0441a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0441a1501" to="#end0441a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a2101" to="#end0441a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a2102" to="#end0441a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441a2401" to="#end0441a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0441b0301" to="#end0441b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441b1401" to="#end0441b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442a1301" to="#end0442a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442a1501" to="#end0442a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">詰</lem><rdg wit="#wit.orig">誥</rdg></app>
<app from="#beg0442b2001" to="#end0442b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442c2101" to="#end0442c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442c2102" to="#end0442c2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">樂<note type="cf1">B31n0170_p0595b14</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0442c2201" to="#end0442c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442c2401" to="#end0442c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443a0401" to="#end0443a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443a1001" to="#end0443a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0443a2101" to="#end0443a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0443b1701" to="#end0443b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443c0501" to="#end0443c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443c0601" to="#end0443c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0443c0701" to="#end0443c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443c2001" to="#end0443c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443c2201" to="#end0443c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">歡</lem><rdg wit="#wit.orig">勸</rdg></app>
<app from="#beg0444a0201" to="#end0444a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444a0401" to="#end0444a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444a0901" to="#end0444a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444b1801" to="#end0444b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444b2301" to="#end0444b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444c1901" to="#end0444c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444c2101" to="#end0444c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444c2401" to="#end0444c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0445a1201" to="#end0445a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446a1401" to="#end0446a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446a1801" to="#end0446a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">剌</lem><rdg wit="#wit.orig">刺</rdg></app>
<app from="#beg0446a2301" to="#end0446a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446b0501" to="#end0446b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4"><g ref="#CB04223">𭁵</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15259">冦</g></rdg></app>
<app from="#beg0446b1301" to="#end0446b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0446c1501" to="#end0446c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446c1701" to="#end0446c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446c1801" to="#end0446c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446c2101" to="#end0446c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">拘</lem><rdg wit="#wit.orig">狗</rdg></app>
<app from="#beg0446c2201" to="#end0446c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">拘</lem><rdg wit="#wit.orig">狗</rdg></app>
<app from="#beg0446c2401" to="#end0446c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">拘</lem><rdg wit="#wit.orig">狗</rdg></app>
<app from="#beg0447b1301" to="#end0447b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447b2401" to="#end0447b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447c1401" to="#end0447c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447c1801" to="#end0447c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0448c0201" to="#end0448c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0448c1001" to="#end0448c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449a0601" to="#end0449a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0449a0801" to="#end0449a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0432001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0432001">才一作中</note>
<note n="0432002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0432002">族疑俟</note>
<note n="0432003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0432003">公疑云</note>
<note n="0433001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0433001">方疑萬</note>
<note n="0436001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0436001">沙疑汝</note>
<note n="0437001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0437001">達疑違</note>
<note n="0444001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0444001">答一作益</note>
<note n="0445001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0445001">逆疑逬</note>
<note n="0445002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0445002">皆疑背</note>
<note n="0446001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0446001">原疑厚次同</note>
<note n="0446002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0446002">珍疑殄</note>
<note n="0446003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0446003">滅疑減</note>
<note n="0447001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0447001">令疑今</note>
<note n="0447002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0447002">斯疑千</note>
<note n="0447003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0447003">皆疑背</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0432a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0432a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0432a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0432a2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0433a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0433a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0433b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0433b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0434a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0434a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0434a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0434a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0434c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0434c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0435a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0435a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0435a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0435a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0435a2202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0435a2202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0435b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0435b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436b2401">嗚【CB】，鳴【卍續】</note>
<note n="0436b2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436b2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0436c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0437a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0437a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0437c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0437c0101">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0437c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0437c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0437c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0437c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0437c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0437c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0437c2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0437c2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0438b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0438b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0438b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0438b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0438b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0438b1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0438b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0438b1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0438b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0438b2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0438c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0438c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0439a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0439a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0440a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0440a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0440c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0440c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a1401">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0441a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a2102" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441a2401">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0441b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442a1501">詰【CB】，誥【卍續】</note>
<note n="0442b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442c2102" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X59.0442c21.12" target="#nkr_note_add_0442c2102">樂【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0442c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443a1001">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0443a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443a2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0443b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c0601">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0443c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c2201">歡【CB】，勸【卍續】</note>
<note n="0444a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0445a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0445a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446a1801">剌【CB】，刺【卍續】</note>
<note n="0446a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446b0501"><g ref="#CB04223">𭁵</g>【CB】，<g ref="#CB15259">冦</g>【卍續】</note>
<note n="0446b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446b1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0446c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c2101">拘【CB】，狗【卍續】</note>
<note n="0446c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c2201">拘【CB】，狗【卍續】</note>
<note n="0446c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c2401">拘【CB】，狗【卍續】</note>
<note n="0447b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447c1801">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0448c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0448c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0448c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449a0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0449a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449a0801">僭【CB】，僣【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>